wstecz dalej



Gdzie i jak



Galeria 1




Najnowsza historia Stonehenge


ALLEN, M.J. 1995. Before Stonehenge, in Cleal et al.: 41-62. 1997.
Environment and land-use; the economic development of the communities who built Stonehenge (an economy to support the stones), Proceedings of the British Academy 92: 115-44.
ATKINSON, R.J.C. 1978. Some new Measurements on Stonehenge. "Nature" 275/78

ATKINSON, R.J.C. 1979. Stonehenge: Arheology and interpretation. London: Pelican

ATKINSON, R.J.C. 1979. Stonehenge. Harmondsworth: Penguin.

ATKINSON, R.J.C.1987. Stonehenge and neighbouring monuments. London: English Heritage.

BAKKER, J.A. 1979. Lucas de Heer's Stonehenge. "Antiquity" 53/1979

BARRETT, J.C. 1997. Stonehenge, land, sky and the seasons, British Archaeology 29: 8-9.

BARRETT, J.C. 1994. Fragments from antiquity: An archaeology of social life in Britain c. 2900-1200 BC. Oxford: Blackwell.

BENDER, B. 1998. Stonehenge: making space. Oxford: Berg.

BINFORD, L.R. 1967. Smudge pits and hide smoking: the use of analogy in archaeological reasoning. American Antiquity 32: 1-12.

1980. Willow smoke and dogs' tails: hunter-gatherer settlement systems and archaeological site formation, American Antiquity 45: 4-29.

BORLASE, W. 1769. Antiquities, Historical and Monumental, of the County of Cornwall. London: W. Bowyer & J. Nichols.

BRADLEY, R. 1997. Rack art and the prehistory et Atlantic Europe: signing the land. London: Routledge.

BRADLEY, R. 1998. The significance of monuments: on the shaping of human experience in Neolithic and Bronze Age Europe. London: Routledge.

BURGESS, C. 1980. The Age of Stonehenge. London: Dent

BURL, A. 1985. Megalithic Brittany.

BURL, A. 1979. Prehistoric Avebury. New Haven (CT): Yale University Press.

BURL, A. 1979. Rings of Stone. London: Frances Lincoln.

BURL, A. 1997. The sarsen horseshoe inside Stonehenge: a rider, Wiltshire Archaeological and Natural History Magazine 90: 1-12.

BURL, A. 1976. The Stone Circles of the British Isles. New Heaven, London: Yale University Press

BURL, A. 1994. Stonehenge: Slaughter, Sacrifice and Sunshine. "Wiltshire Archaeological Magazine" 87/1994

CASTLEDEN, R. 1993. The making of Stonehenge. London: Routledge.

CASTLEDEN, Rodney.  The Stonehenge People: An Exploration of Life in Neolithic Britain, 4700-2000 BC.  Routledge, 1990, 1993.   Controversial look at the Neolithic period in Britain.

CHAMBERLAIN, A.C. 1996. More dating evidence for human remains in British caves, Antiquity 70: 950-53.

CHIDESTER, D. 1990. Patterns of transcendence: religion, death, and dying. Belmont (CA): Wadsworth.

CHIPPINDALE, C. 1983. What future for Stonehenge. "Antiquity" 57/83

CHRISTIE, P. 1963. The Stonehenge Cusrsus. "Wiltshire Archeological Magazine" 58/1963, p.370-383

CLARKE, D.V., T.G. COWIE & A. FAXON (ed.). 1985. Symbols of power at the time of Stonehenge. Edinburgh: Her Majesty's Stationery Office.

CLEAL, R.M.J. 1995. Pottery fabrics in Wessex in the fourth to second millennia BC, in Kinnes & Varndell (ed.): 185-94.

CLEAL, R.M.J., K.E. WALKER & R. MONTAGUE. 1995. Stonehenge in its landscape. Twentieth-century excavations. London: English Heritage.

CLEERE, H. (ed.) 1984. Approaches to the archaeological heritage. Cambridge: Cambridge University Press.

CRAWFORD, O.G.S. 1954. The symbols carved on Stonehenge, Antiquity 28: 25-31.

CUNLIFFE, B.W. & A.C. RENFREW (ed.). 1997. Science and Stonehenge, Proceedings of the British Academy 92.

do góry
CUNNINGTON, M.E. 1929. Woodhenge. Devizes: Simpson. 1931. The 'Sanctuary' on Overton Hill, near Avebury, Wiltshire Archaeological and Natural History Magazine 45: 300-35.

DANIEL, G.E. 1950. A hundred years of archaeology. London: Duckworth.

DAMES, M. 1976. The Silbury treasure: the great goddess rediscovered. London: Thames & Hudson.

DAMES, M. 1977. The Avebury Cycle. London: Thames and Hudson.

DARVILL, T. 1997. Ever increasing circles: the sacred geography of Stonehenge and its landscape, Proceedings of the British Academy 92: 167-202.

DAVID, A. & A. PAYNE. 1997. Geophysical surveying within the Stonehenge landscape: a review of past endeavour and future potential, Proceedings of the British Academy 92: 73-113.

DEVEREUX, P. 1990 Places of Power. London: Blandford

DEVEREUX, P. 1992 Earth Memory: Sacred Sites - Doorways into Earth's Mysteries. St.Paul, Minnesota: Llewellyn

DEVEREUX, P. 1992 Secrets of Ancient and Sacred Places: The World's Mysterious Heritage. London: Blandford.

DE WALL MALEFIJT, A. 1968. Religion oral culture. New York (NY): Macmillan.

EDMONDS, M. 1995. Stone tools and society: working stone in Neolithic and Bronze Age Britain. London: Batsford.

EVANS, J.G. 1984. Stonehenge - the environment in the Late Neolithic and Early Bronze Age and a Beaker-age burial, Wiltshire Archaeological and Natural History Society Magazine 78: 7-30.

EVANS-PRITCHARD, E.E. 1956. Nuer religion. New York (NY): Oxford University Press

GIBSON, A. 1994. Excavations at the Sarn-y-bryn-caled cursus complex, Welshpool, Powys, and the timber circles of Great Britain and Ireland, Proceedings of the Prehistoric Society 60: 143-223.

GIBSON, A. 1995. First impressions: a review of Peterborough Ware in Wales, in Kinnes & Varndell (ed.): 23-39.

GEERTZ, C. 1973. Thick description: towards an interpretive theory of culture, in C. Geertz, The interpretation of culture: 3-39. London: Hutchinson.

GOULD, R.A, (ed.). 1978. Explorations in ethnoarchaeology. Albuquerque (NM): University of New Mexico Press.

HAGGARTY, A. 1991. Machrie Moor, Arran: recent excavations at two stone circles, Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland 121: 51-94.

HADINGHAM E. 1976. Circles and Standing Stones: An Illustrated Exploration of Megalith Mysteries of Early Britain. Garden City, NJ: Anchor Press/Doubleday.

HAWES, L. 1975. Constable's Stonehenge. London: HMSO.

HAWKINS, G.S. 1966. Stonehenge decoded. London: Souvenir Press

HAWLEY, W. 1924. Fourth report on the excavations at Stonehenge. "Antiquity Journal" 4/1924

HAWLEY, W. 1925. Report on the excavations at Stonehenge during the season of 1923, "Antiquity Journal" 5/1925

HAWLEY, W. 1926. Report on the excavations at Stonehenge during the season of 1926, "Antiquity Journal" 6/1926

HAWLEY, W. 1922. Second report on the excavations at Stonehenge, "Antiquity Journal" 2/1922

HEGGIE, D.C. 1981. Megalithic Science. London

HERM GERHARD The Celts. New York: St. Martin's Press, 1977.

do góry
HODDER, I. 1982. The present past: an introduction to anthropology for archaeologists. London: Batsford.

HOYLE, F. 1977 On Stonehenge. San Francisco: W. H. Freeman and Company,

HOYLE, F. 1966. Speculations on Stonehenge, Antiquity 40: 262-76.

HUTTON RONALD The Pagan Religions of the Ancient British Isles. Oxford: Blackwell, 1991.

JOHNSON, D.H. 1994. Nuer prophets: a history of prophecy from the Upper Nile in the nineteenth and twentieth centuries. Oxford: Clarendon Press.

JOUSSAUME, R. & V. RAHARIJAONA. 1985. Sepultures megalithiques a Madagascar, Bulletin de la Societe Prehistorique Francaise 82: 534-51.

JOUSSAUME, R. 1988 Dolmens for the Dead: Megalithic Building throughout the World. Ithaca: Cornell University Press,

KINNES, I. & G. VARNDELL (ed.). 1995. 'Unbaked urns of rudely shape': essays on British and Irish pottery for Ian Longworth. Oxford: Oxbow.

KRUPP E. C. 1983 Echoes of the Ancient Skies: The Astronomy of Lost Civilizations. New York: Harper & Row.

KUS, S. & V. RAHARIJAONA. In press, Between earth and sky there are only a few large boulders: sovereignty and monumentality in central Madagascar, Journal of Anthropological Archaeology 17.

LAYTON, R. (ed.). 1989a. Conflict in the archaeology of living traditions. London: Unwin Hyman.

LAYTON, R. 1989. Who needs the post?: indigenous values and archaeology. London: Unwin Hyman.

LEBRAS, J.-F. 1971. Les transformations de l' architecture funeraire en Imerina. Antananarivo: Musee d'Art et d'Archeologie.

LEHMANN, A.C. & J.C. MYERS. 1993. Ghosts, souls, and ancestors: power of the dead, in A.C. Lehmann & J.C. Myers (ed.), Magic, witchcraft, and religion: an anthropological study of the supernatural: 283-6. Pale Alto (CA): Mayfield.

LAWSON, A.J. & K.E. WALKER. 1995. Prehistoric carvings, in Cleal et al.: 30-33.

L'HELGOUACH, J. 1966. Fouilles de l'allee couverte de PrajouMenhir en Trebeurden (Cotes-du-Nord), Bulletin de la Societe Prehistorique Francaise 63: 311-42.

1997. De la lumiere au tenebres, Art et Symboles du Megalithisme Europeen (RAO supplement 8): 107-23.

LEROUX, C-T. & M. LE GOFFIC. 1997. L'art des megalithes en schiste de Bretagne centrale, Art et Symboles du Megalithisme Europeen (RAO supplement 8): 133-47.

LECORNEC, J. 1994. Le Petit Mont, Arzon, Morbihan. Rennes; Documents Archeologiques de l'Ouest.

LOCKYER, N. 1906 Stonehenge and Other British Monuments Astronomically Considered. London: Macmillan.

MACK, J. 1986. Madagascar: island of the ancestors. London: British Museum.

MACKIE, E. 1977. The megalith builders. Oxford: Phaidon.

MALONE, C. 1989. Avebury. London: Batsford & English Heritage.

MERCER, R.J. 1981. The excavation of a Late Neolithic henge-type enclosure at Balfarg, Markinch, Fife, Scotland, 19778, Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland 111: 63-171.

MEILLASSOUX, C. 1972. From production to reproduction, Economy & Society 1: 93-105.

MICHELL, J. 1989 A Little History of Astro-Archaeology. London: Thames & Hudson.

do góry

MICHELL, J. 1989 The Earth Spirit: Its Ways, Shrines, and Mysteries, London: Thames & Hudson.

MICHELL, J. 1982 Megalithomania: Artist, Antiquarians, and Archaeologists at the Old Stone Monuments. Ithaca: Cornell University Press.

MICHELL, J The New View Over Atlantis. San Francisco: HarperCollins, 1983 (first published as The View Over Atlantis by Sago Press in Great Britain in 1969; a new edition was published in Great Britain by Garnstone Press in 1972 and Abacus in 1973 and in the United States by Ballantine Books in 1972).
MOHEN J. 1990 The World of Megaliths. New York: Facts on File

MORRIS, I. 1991. The archaeology of ancestors: the Saxe-Goldstein hypothesis revisited, Cambridge Archaeological Journal 1: 147-69

MUSSON, C.R. 1971. A study of possible building forms at Durrington Walls, Woodhenge and the Sanctuary, in Wainwright & Longworth: 363-77.

NEWTON, C. 1851. On the study of archaeology, Archaeological Journal 8: 1-26.

NDEMA, J. 1973. Fomba Antakay (Bezanozano). Fianarantsoa: Ambozontany.

OWEN, A.L. The Famous Druids. Oxford: Clarendon Press, 1962.
PARKER PEARSON, M. & RAMILISONINA. 1998. Stonehenge for the ancestors: the stones pass on the message, Antiquity 72: 308-26.
PENNICK N. 1992 Magical Alphabets. York Beach, Maine: Samuel Weiser.
PENNICK N. 1980 Sacred Geometry. Turnstone Press

PENNICK N. 1979 The Ancient Science of Geomancy. London: Thames & Hudson.
PETRIE, W.M.F. 1880. Stonehenge: Plans, Descriptions and Theories, London

PIGGOTT, S. The Druids. New York: Frederick A. Praeger, 1968
PIGGOTT, S. 1938. The Early Bronze Age in Wessex, Proceedings of the Prehistoric Society 4: 52-106.

PIGGOTT, S. The West Kennet Long Barrow Excavations. London: H.M. Stationery Office, 1962.
PIGGOTT, S. & D.D.A. SIMPSON. 1971. Excavation of a stone circle at Croft Moraig, Perthshire, Scotland, Proceedings of the Prehistoric Society 37: 1-15.

PIGGOTT, S William Stukeley, An Eighteenth-Century Antiquary. Oxford: Clarendon Press, 1950.
PIPER, J. 1949. Stonehenge, Architectural Review 106: 177-82.

PITTS, M. & A. WHITTLE. 1992. The development and date of Avebury, Proceedings of the Prehistoric Society 58: 203-12.

POLLARD, J. 1992. The Sanctuary, Overton Hill, Wiltshire: a reexamination, Proceedings of the Prehistoric Society 58: 213-26.

1995. Inscribing space: formal deposition at the later Neolithic monument of Woodhenge, Wiltshire, Proceedings of the Prehistoric Society 61: 137-56.

POYNDER MICHAEL Pi in the Sky: A Revelation of the Ancient Wisdom Tradition. London: Rider, 1992.
RANKIN H. D. Celts and the Classical World. London & Sydney: Croom Helm, 1987.
do góry
RENFREW, A.C. 1973. Monuments, mobilization and social organization in Neolithic Wessex, in A.C. Renfrew (ed.), The explanation of culture change: models in prehistory: 539-58. London: Duckworth.

RICHARDS, C. 1996. Henges and water: towards an elemental understanding of monumentality and landscape in Late Neolithic Britain, Journal of Material Culture Studies 1: 313-36.

RICHARDS, C. & J. THOMAS. 1984. Ritual activity and structured deposition in Later Neolithic Wessex, in R. Bradley & J. Gardiner (ed.), Neolithic studies: a review of some current research: 189-218. Oxford: British Archaeological Reports. British series 133.

RICHARDS, J.C. 1990. The Stonehenge environs project. London: English Heritage, Archaeological report 16.

1991. Stonehenge. London: Batsford & English Heritage.

RICHARDS, J.C. & M. WHITBY. 1997. The engineering of Stonehenge, Proceedings of t he British Academy 92: 231-56.

RUGGLES, C. 1997. Astronomy and Stonehenge, Proceedings of the British Academy 92: 203-29.

RUTHEWORD WARD The Druids and their Heritage. London: Gordon & Cremonesi, 1978.

SAUNDERS, MIKE Planetarium Stonehenge. Caterham, Surrey, 1980
SAHLINS, M. & E.R. SERVICE (ed.). 1960. Evolution and culture. Ann Arbor (MI): University of Michigan Press.

SCOTT, J.G. 1988-89. The stone circles at Temple Wood, Kilmartin, Argyll, Glasgow Archaeological Journal 15: 53-124.

SERVICE, E.R. 1962. Primitive social organization: an evolutionary perspective. New York (NY): Random House.

SHEE TWOHIG, E. 1981. The megalithic art of Western Europe. Oxford: Clarendon Press.

SMITH, I.F. 1965. Windmill Hill and Avebury: excavations by Alexander Keiller 1925-1939. Oxford: Clarendon Press.

SMITH, R.J.S., F. HEALY, M. ALLEN, E. MORRIS, I. BARNES & P. WOODWARD. 1997. Excavations along the route of the Dorchester by-pass 1986-1988. Salisbury: Wessex Archaeology.

STARTIN, D.W.A. & R. BRADLEY. 1981. Some notes on work organisation and society in prehistoric Wessex, in C. Rugglee & A. Whittle (ed.), Astronomy and society in Britain during the period 4000-1500 BC: 289-96. Oxford: British Archaeological Reports. British series 88.

STEADMAN, L.B., C.T. PALMER & C.F. TILLEY. 1996. The universality of ancestor worship, Ethnology 35: 63-76.

STEWART, M.E.C. 1985. The excavation of a henge, stone circles and metal working area at Moncrieffe, Perthshire, Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland 115: 125-50.
STEVENS E.T. 1882. Jottings on Stonehenge. Brown and Co.: Salisbury
STONE, J.F.S. 1947. The Stonehenge Cursus and its Affinities., "Antiquity Journal" 104/1947 p.7-19
STUKLEY, W. 1740. Stonehenge, London

SWANSON, G.E. 1964. The birth of the gods: the origin of primitive beliefs. Ann Arbor (MI): University of Michigan Press.

TILLEY, C. 1996. The power of rocks: topography and monument construction on Bodmin Moor, World Archaeology 28: 161-76.
THOM, A. 1971 Megalithic Lunar Observatories. Oxford: Clarendon Press.

THOM, A. 1967. Meghalitic Sites in Britain. Oxford: Oxford University Press

THOMAS, J. 1991. Rethinking the Neolithic. Cambridge: Cambridge University Press.

UCKO, P.J., M. HUNTER, A.J. CLARK & A. DAVID. 1991. Avebury reconsidered: from the 1660s to the 1990s. London: Unwin Hyman.

URRY, J. 1984. Englishmen, Celts and Iberians: the ethnographic survey of the United Kingdom 1892-1899, in G.W. Stocking (ed.), Functionalism historicized, History of Anthropology 2: 83-105.

WAY, A. 1844. Introduction, Archaeological Journal 1: 1-6.

WAINWRIGHT, G.J. 1979. Mount Pleasant, Dorset: excavations 1970-1971. London: Society of Antiquaries.

1989. The henge monuments: ceremony and society in prehistoric Britain. London: Thames & Hudson.

WAINWRIGHT, G.J., J.G. EVANS & I.H. LONGWORTH. 1971. The excavation era Late Neolithic enclosure at Marden, Wiltshire, Antiquaries Journal 51: 177-239.

WAINWRIGHT, G.J. & I.H. LONGWORTH. 1971. Durrington Walls: excavations 1966-1968. London: Society of Antiquaries.

WATKINS A. The Old Straight Track. London: Methuen & Co., 1925 (reprinted London: Garnstone, 1970).

WHITTLE, A. 1997a. Sacred mound, holy rings: Silbury Hill and the West Kennet palisade enclosures: a Later Neolithic complex in north Wiltshire. Oxford: Oxbow Monograph 74.

1997b. Remembered and imagined belongings: Stonehenge in its traditions and structures of meaning, Proceedings of the British Academy 92: 145-66.

WILLIAMS, R. 1973. The country and city. London: Hogarth Press.

WILLIAMSON, T. & L. BELLAMY. 1987. Property and landscape. London: G. Philip.

WOODWARD, A.B. & P.J. WOODWARD. 1996. The topography of some barrow cemeteries in Bronze Age Wessex, Proceedings of the Prehistoric Society 62: 275-91.

YELLEN, J.E. 1977. Archaeological approaches to the present: models for reconstructing the past. New York (NY): Academic Press.

do góry


1. Misleading Images: Stonehenge and Brittany
Scarre, Chris. Antiquity 12/97 v71:n274. p1016(5)
The eroded prehistoric carving on stone 57 at Stonehenge is said to be the handiwork of powerful Brittany leaders. This connection to the megalithic monument to Brittany was made because of its resemblance to motifs from megalithic burial chambers in Brittany. The carving is proposed to be a diagram of a Stonehenge sarsen, with the rounded projection in the middle of the upper side depicting the tenon. This suggestion eliminates the interpretation that the box-like symbol has Breton parallels.

2. Foamhenge was a flop; until the virtual henge arrives old stone will have to serve.
Abstracted from New Statesman (1996) 06/14/96

Stonehenge's popularity as a tourist attraction is destroying its meaning and turning it into a joke. A scheme to build a plastic version to attract some tourists failed, but English Heritage is planning a virtual reality version for the visitors center.
. Stonehenge saved?
Wainwright, G.J.. Abstracted from Antiquity 03/96

The UK's English Heritage and National Trust are working together preserve the Stonehenge Site. Their main objective is to establish a Stonehenge Trust that will manage the site as Stonehenge Millenium Park. At present, the location is marred by two busy roads constructed near the site. Visitors are forced to walk through a concrete tunnel to reach the site while many people have been known to heedlessly rush across the roads to get a free view of the site.

Chlorine-36 dating and the bluestones of Stonehenge.
Abstracted from Antiquity 12/95

The chlorine-36 dating technique involves measurement of the amount of chlorine-36 produced by the exposure of a rock to cosmic radiation. It is an important archaeological dating technique but has been wrongly applied in a study on Stonehenge bluestones in Salisbury Plain, England. Chlorine-36 dates fail to indicate the period when human transport of the bluestones might have taken place.

5. Jackboot and the beanfield.

Abstracted from New Statesman & Society 06/23/95

The violent clash between police and bus dwellers at Stonehedge Site, England on June 1, 1985 is evidence of civil rights violations against nomadic populations in the UK. These individuals are distrusted and looked down upon as a social nuisance.

Stonehenge - June's flashpoint.

Abstracted from Contemporary Review 06/94
Clashes among hippies, Druids and the police have marred the traditional Summer Solstice celebrations at the Stonehenge Site in England. More police officers have been recruited to maintain security around the ancient monument's site. In addition, a four-mile exclusion zone has also been erected to prevent further vandalism. The increased protection was warranted to protect Stonehenge's reputation as a prehistoric monument.

Stonehenge for the ancestors: part two.
Abstracted from Antiquity 12/98

The suggestion that the stone at Stonehenge are symbols for death and the dead through ethnographic analogy from Madagascar was not meant to indicate that such is the universal truth. The significance of the article was not on the analogy but on the possibility. The analogy only provides a comparison. Also, the concern that the living are being excluded from the use of the Stonehenge is misplaced as archaeologists have been in the habit of taking for granted the presence of the living in such monuments.

8. People and the diverse past: two comments on 'Stonehenge for the ancestors'.
Abstracted from Antiquity 12/98

Mike Parker Pearson and his Madagascan colleague suggested that the stone at Stonehenge are symbols for death and the dead through ethnographic analogy from Madagascar. Consequently, they presented an analogy of which connects wood to the living and stone to the dead. However, an important question is why people should be excluded from utilizing the Stonehenge. Another question is whether we employ sufficiently varied ideas of ancestry in general in investigating the Neolithic and other prehistoric periods.

9. Stonehenge: is the medium the message?
Abstracted from Antiquity 12/98

Mike Parker Pearson and his Madagascan colleague claimed that the stone at Stonehenge are symbols for death and the dead through ethnographic analogy from Madagascar. They pointed out that ancestor cult is common among small scale societies which based their organization on kinship connections. Consequently, they developed an analogy of materiality which associates wood to the living and stone to the dead. However, the universality argument fails because it invites debate for finding an exception to the rule.

10. Passing fancies.
Abstracted from New Statesman (1996) 08/14/98

The UK's most revered venerable monument will be entombed in 2005 within a tunnel so that people passing by the A303 intercity highway system would be forced to stop if they wish to see Stonehenge and pay for the privileged view. What has been a fleeting glimpse will now become an illicit view.

11. Stonehenge for the ancestors: the stones pass on the message.
Abstracted from Antiquity 06/98

Stonehenge is a ceremonial monument built for the exclusive use of the ancestors, where they dwell and celebrate, a testimony on the significance of ancestors and their place in the world of the living in traditional societies. Stone was the material of choice as it is a durable and permanent marker, compared with wood which is known for its changing nature. The reworking of timber monuments in stone, or the process of 'lithicization,' is an acknowledgement of their transition from the realm of living to that of the ancestors.

do góry

Summer Solstice 2004
Please help us to create a peaceful occasion by taking personal responsibility and following the Conditions of Entry set out below. We have a duty of care to ensure public safety and are responsible for the protection of Stonehenge and its surrounding Monuments. Please read and observe the entry conditions. If we are to ensure that future access is sustainable it is essential that everyone abides by these Conditions of Entry.

English Heritage continues to work closely with the many agencies and people from all sectors of the community and would like to thank them for their help and support.

Parking and entry will be free, subject to the Conditions of Entry. Please do not arrive at the Designated Car Park or Stonehenge in advance of the opening time.

Sunrise will occur at 04.58 on Monday 21st June 2004

Designated Car Park Opens - 2000 hours (8pm) Sunday 20th June Access to Stonehenge - 2200 hours (10pm) Sunday 20th June Stonehenge Closes - 0900 hours (9am) Monday 21st June Last Admission to Designated Car Park - 0800 hours (8am) Monday 21st June Designated Car Park to be vacated - 1300 hours (1pm) Monday 21st June



These Conditions of Entry are written to ensure enjoyment and public safety for everyone. Contravention of any of these conditions may result in admission being refused or removal from Stonehenge. Drunken, disorderly or anti-social behaviour will not be tolerated. Only small amounts of alcohol for personal use will be permitted. In order to ensure personal safety, random searching may be undertaken, but we hope that self-policing and personal responsibility will prevail. English Heritage reserves the right to refuse admission.

•The Stones Please do not climb on, stand or lean against the stones. This is in the interest of personal safety, the protection of this special site and respect for those attending. As well as putting the stones themselves at risk, climbing on them can damage the delicate lichens. This includes the stones that are fallen.

• Bags Large bags, rucksacks, sleeping bags and similar items will not be allowed on site. Please leave bags in vehicles.

• Fires or Fireworks Please do not bring or light: fires, flaming torches, candles, night-lights, fireworks, and other real flames or bring flammable substances or fuel. This applies to the stones, to the land that surrounds them and to the Designated Car Park. The nature of this access makes real flame extremely dangerous; it infringes local bylaws and regulations and constitutes a potential fire hazard.

• Amplified Music Stonehenge is a world famous prehistoric Monument. It is seen by many as a sacred site and amplified music is not appropriate. No amplified music will be permitted at Stonehenge, in the surrounding landscape or Designated Car Park. Acoustic instruments will be permitted.

• Child Safety Parents are requested that children are not left unattended at any time.

• Dogs Or Other Animals Please do not bring dogs. Dogs, pets or other creatures are not permitted into Stonehenge except registered Guide Dogs. Apart from potentially upsetting wildlife and stock in the area, animal faeces present a health risk to people walking barefoot and children.

• Camping or Equipment Please do not put up tents or bring camping equipment, garden furniture, rucksacks or other large items to the Monument, this includes gas cylinders and barbecues. It also includes trolleys, push chairs or buggies that are not exclusively used for a child, wheelbarrows and any other form of porterage.

• Bottles, Glass or Other Objects Please note that glass will not be allowed into the Monument as many people walk barefoot, and in addition, livestock and wildlife also graze in the area. This also includes any other objects that could cause damage to the Monument or people there. No plastic bottles will be available for decanting so please decant before you arrive.

• Car Park In order to ensure that all those who wish to come can share in the Solstice, please park sensibly and only where directed by a steward or police officer to enable us to fully use the Designated Car Park area. Do not park on the A303 or other neighbouring roads. Cars parked illegally will be towed away.

• Lighting Please note that there will be ambient lighting throughout the night. Lights will be systematically turned off as dawn approaches and only as soon as it is operationally safe to do so.

• Cycles Please do not bring cycles to the Monument, they will not be permitted beyond the Designated Car Park. Please bring your own locking device and park your cycle in the designated area. Ask a steward at the Car Park entrance for assistance.


• Free Parking The Designated Car Park will be near Airman’s Cross just off the A303, near the A344/A360 junction and will be clearly sign-posted with highways signs. People will be able to walk the approximate 1km to Stonehenge along a designated route. The route is not lit and you may wish to bring a small battery-operated torch. Subject to weather conditions, coaches and large vehicles may need to be directed to hard standing.

The Stonehenge car park next to the Monument will be closed to the public. Any cars found parked illegally in the surrounding area are liable to be removed.

• Access for people with Disabilities There will be a taxi minibus service between the Designated Car Park and Stonehenge for people who are wheelchair-bound, have mobility difficulties or are infirm. The minibus will be available from 22.00 hours (10.00pm) on Sunday 20th June to 08.30 hours (8.30am) on Monday 21st June. Please ask a car park steward on your arrival at the Designated Car Park.

Wheelchair users, accompanied by one carer, will be given access to Stonehenge via the visitor centre entry point and the tunnel under the A344. This access route will be closed to the general public.

Wheelchairs will not be provided by English Heritage.

• Public Transport Wilts and Dorset Bus Company will be running a service from Salisbury Railway and Bus stations to Stonehenge over the Solstice period. This service will commence at 20.45 hours (8.45pm) on Sunday 20th June and run regularly until 01.20 hours (1.20am) on Monday 21st June. After sunrise, a service taking people back to Salisbury will start again at 05.40 hours (5.40am) and run regularly until 09.30 hours (9.30am). Access to Stonehenge from the bus drop off point is through the National Trust farmland.

To help you plan your journey to Stonehenge, further details on train and bus fares and timetables are available through the following websites:

South West Trains: Wessex Trains: National Rail Enquiries: Tel: 08457 48 49 50 Wilts and Dorset Bus Company: Tel: 01722 33 68 55

• Road Closures Closure of designated routes and other public highways will be in operation to ensure safe pedestrian passage to Stonehenge and allow unimpeded access in the event of an emergency. Please follow the signs as advised to the Designated Car Park and Stonehenge.

• The Stone Circle and Gathering Areas There will be two areas to gather, with braziers provided. Please use the areas for your own enjoyment, such as poetry or meditation.

• Warm Clothing Despite the time of year, the weather at Stonehenge can be very cold and damp, and people are advised to wear appropriate warm clothing and footwear. Do not bring sleeping bags or duvets since these create a hazard in the event of an incident, either because there are adults or children in or under them, or is simply a trip hazard if left on the ground.

• Refreshement Facilities Authorised catering points, selling hot and cold refreshments, will be provided.

• Drinking Water There is a tap for drinking water which will be clearly marked on the map that is handed out on arrival.

• Toilet Facilities Portaloos, including toilets for disabled people will be provided at the Designated Car Park and in the Monument area. Please use these; do not desecrate the Monument.

• First Aid and Emergency Services The Wiltshire Ambulance Service, St Johns Ambulance Service, Wiltshire Constabulary and Wiltshire Fire Brigade will be in attendance.

• Welfare Information & Meeting Points There will be two clearly marked points, one in the Designated Car Park and one close to the entrance to the Monument. These will be manned with appropriately trained staff.

• Smoking/Fire Risk If weather conditions have been hot and dry, subject to Fire Brigade advice it may be necessary to ask people not to smoke.

• Countryside Awareness/Rubbish Disposal People are asked not to drop litter and to respect local farmers' crops and livestock. Black bags will be handed out and skips will be provided for rubbish disposal. Please use them.

• Unlicensed Traders No unlicensed, non-invited traders will be permitted to set up. This will be robustly policed and they may be removed. This applies to the Monument area, the surrounding landscape and the Designated Car Park.

• Stewards There will be stewards on duty to assist with the smooth and successful running of Solstice. They are also there to answer questions, please do not hesitate to approach them, they are there to help. Please also report any activity that concerns you to a member of staff.

• Evacuation/PA Announcements In the unlikely event of an incident that requires the evacuation of the Monument area or Designated Car Park, we would ask that members of the public please respond quickly to instructions given by stewarding staff, the Police or other Emergency Services personnel. PA announcements for your safety and information may be made throughout the access period.

• Local Camping Facilities There are two local campsites. Please check availability and entry conditions in advance.

Stonehenge Touring Park, Orcheston, Nr Shrewton. Tel: 01980 620304

Salisbury Caravan & Camp Site, Hudsons Field, Castle Road, Salisbury. Tel: 01722 320713

Tourist Information Centres for local area are:

Amesbury Tel: 01980 622833 Website: Salisbury Tel: 01722 334956 Website: Devizes Tel: 01380 729408 Andover Tel:01264 324320

• Solstice Information Hotline For further information about the Summer Solstice at Stonehenge, please telephone English Heritage on 0870 333 1186.

• Map/Plan A map/plan will be publicised on the website before Solstice and will be handed out on the night.

• Liability English Heritage accepts no liability for any injury to persons or loss of or damage to property arising in any way whatsoever whilst at Stonehenge or the Designated Car Park, and entry is at people's own risk. Although the Designated Car Park will be stewarded, please note that any people entering this area do so at their own risk.


do góry

Archdruid wants Stonehenge back

The archdruid of Wales has called for England's most famous landmark to be returned to Wales. 
This week experts said remains found near Stonehenge were almost certainly among those who helped build it. 

Tests on teeth found in a 4,300-year-old grave suggest the prehistoric workmen were Welsh. 

That and the fact that the stones come from west Wales, has prompted Robyn Lewis - the ceremonial leader of the Gorsedd of Bards - to put pen to paper. 

In a letter in the Daily Telegraph, Dr Lewis pointed out the significance of the discovery.
And, he asked : "Since the Stone of Destiny was returned to Scotland a few years since, and it is clearly only a matter of time until the Elgin Marbles are returned to Greece, may I express a request that Stonehenge be returned to Wales?" 

Dr Lewis said he was staking an official claim "on behalf of my fellow druids, bards and the rest of my Welsh compatriots". 

Links between Stonehenge and Wales have been recognised for generations. 
Bluestone from the Preseli hills in Pembrokeshire was used in building Stonehenge. 

The discovery of the grave at Boscombe Down surprised archaeologists because it contained the remains of seven people - three children, a teenager and three men.
They were dubbed "the Boscombe bowmen" because flint arrowheads were found alongside them.
The grave was found during road improvement works. 

Dr Lewis is waiting to hear the reaction of English Heritage to his demand about the UK's most ancient monument. 

The archdruid is no stranger to controversy. Soon after taking up his post he was speaking about making "radical changes" to modernise one of Wales' premier cultural events, the National Eisteddfod. 
His plans involved a new-style Gorsedd circle - a moveable set of fake ceremonial stones.Fake stones will be ferried from venue to venue, but the traditional stone circles will still be erected for special ceremonies. 
Supporters of the idea said mobile stones would be cheaper, and would allow ceremonies to take place at the centre of the eisteddfod field. 

Another move which Dr Lewis approved of was the sale of alcohol on the festival maes for the first time in the history of the event, a decision taken by the Eisteddfod Council in February. 
Another break with tradition this year will see the relaxing of the Welsh language-only rule at the event, which this year takes place in Newport  Tuesday, 22 June, 2004, 17:13 GMT 18:13 UK


Stonehenge face mystery

By BBC News Online Science Editor Dr David Whitehouse
Has the face of the creator of Stonehenge been staring at us unrecognised for more than 4,000 years?
A British archaeologist claims to have seen a face carved into the side of one of the mighty stones at Stonehenge.
It is the first face ever seen on the Neolithic monument and one of the oldest works of art ever found in Britain.It was recognised by Terrence Meaden, an archaeologist with a fascination for the ancient standing stones of the British Isles.
"I just happened to be there at the right time of day because only when the light is right can you see it properly. During the summer months it is only obvious for about a hour each day around 1400."
It is amazing that it has never been recognised before.
Dr Meaden believes that it was missed because previous researchers concentrated on the fronts of the standing stones and not their sides.
The particular viewing conditions to see it at its best will have also played a part in it not being seen.
"But once you see it it's obvious," he says.
It seems to carry a serious expression, almost a frown, as it looks across the Salisbury plain.
Stonehenge was built about 2450 BC but why does Dr Meaden believe the carving was made at the time and was not done much later.
"Why would anyone do that?" he asks, "The type of stone, Sarsen, is the hardest stone know to man. It would have taken hundreds of hours working on a platform to do it. Why bother?"
Meaden's photographs are being evaluated by other archaeologists.

He also claims that other faces can clearly be seen on the Avebury stones not far from Stonehenge.

But who is the face of Stonehenge?
"We will never know," says Meaden, "He could be the patron of the monument or even its architect. Perhaps the designer of Stonehenge has been looking at us for four thousand years and we didn't see him."
Terence Meaden can be contacted by email at

BBC NEWS Friday, October 15, 1999 Published at 09:48 GMT 10:48 UK


Badgers threaten Stonehenge burial sites

10 August 2004

STONEHENGE: Determined digging by badgers living near Stonehenge's 5000-year old circle of megaliths is damaging ancient archaeological artefacts and human remains.

The shy nocturnal animals are burrowing into pre-historic burial mounds on Salisbury Plain.

Their excavations have already disturbed some of the thousands of human remains and rare artefacts buried a few feet beneath the surface of the Plain on which Stonehenge – a world heritage site – sits.

The danger posed by the badgers' homebuilding has become so serious that the Ministry of Defence (MoD), which owns much of the land in the area, is trying to coax them away to less historically sensitive places.

"We have already moved badgers from two monuments located just north of Stonehenge," Ian Barnes, one of four archaeologists employed by the Ministry of Defence told Reuters.

Barnes said Neolithic long barrows, burial mounds that date back to 3500 BC, are most vulnerable to attack, with about half of the 20 sites showing signs of badger activity. Long barrows are elongated, roughly rectangular structures that can be over 100 feet in length and several feet high.

The characteristic chalk and soft earth of the area is easy work for badgers, who are proficient diggers. The creatures, which have a distinctive black and white stripped head, often have more than one underground home.

Barnes said some monuments will have to be given up to the badgers because the damage they have caused is already too extensive.

There has been talk of culling the animals but English Heritage, the government's advisor on Britain's historic environment which looks after Stonehenge, said it was not an option.
"Culling badgers has not been considered by English Heritage and is not our policy." an English Heritage spokeswoman said.
"We have recently begun work on a project to assess in more detail the impact of the badgers on Salisbury Plain archaeological sites."We will be continuing to work on this project over the course of the summer of 2004 and hope the results will help us understand more about the nature of badger damage so we can protect England's archaeology as effectively as possible for future generations."Barnes said the most effective way of moving badgers has been shutting them out of their homes. "A mesh link fence is built around the sett when the badgers are out."
The process costs thousands of pounds because each site has to be examined for archaeology before barriers are put up.
Badger groups agree the animals can be moved successfully and are working with the MoD and English Heritage.
"Where there are badgers causing problems they can be humanely excluded," said Elaine King, chief executive of the National Federation of Badger Groups.
"Badgers can be successfully relocated, but it is important to understand their territorial behaviour."
Not everyone is so keen on the badger, which has been protected by law since 1992.
Farmers are worried that badgers are behind a rise in bovine tuberculosis because they carry the disease. The National Farmer's Union believes more research is needed to investigate possible links.
"There is no concrete proof that badgers are responsible, but given that badgers are carriers their role needs to be examined more closely," said an NFU spokeswoman.
"We are hearing a lot of reports from farmers saying they are seeing a lot more badgers".
Grey-coated adult badgers, which can be nearly a metre in length, have no natural enemies in Britain and posses powerful jaws capable of giving nasty bites. The biggest killer of adult badgers is road

do góry


Thank you for traveling to Stonehenge and Bath with Hallam Anderson Tours. We hope that you will enjoy your day with us and that you will find this information sheet useful. You are being accompanied by one of Hallam Anderson's professional tour guides. Please feet free to ask them lots of questions - that's what they are there for!
Your tour will include:
- Entrance into Stonehenge - complimentary audio guide subject to availability
- Guided sightseeing tour of Bath by coach which will take about 1 hour
- Entrance into the Roman Bath Museum
- Free time to explore the city yourself

Please ensure that you are clear about when and where to meet the coach at the end of the day.

Stonehenge consists of a series of large rocks which were arranged in a circular format known as a henge (and where we get the name Stonehenge from). The first structure to be built at the site of Stonehenge was the circular ditch and outer bank round 3.000BC. The first stones were brought here around 2,500BC from the Preseli Mountains in the southwest of Wales, around 220 km (137miles) from Stonehenge. These stones formed the inner circle, which was later rearranged to form a horseshoe. The outer circle was completed around 1.500BC and consists of the largest stones in the monument. These stones weigh up to 50 tons each and it is estimated that at least 600 men were required just to move one of these stones. What you see of Stonehenge today is just the remains of what would have stood here thousands of years ago. Being a World Heritage site. Stonehenge is protected for the benefit of future generations.
The elegant Georgian city of Bath was originally a Roman settlement built around some hot springs. These springs, which can still be seen today forming a surreal mist over the ancient stones, probably first reached the earth's surface over a million years ago. When the Romans discovered the therapeutic value of the water, they built their famous baths - now one of Britain's finest remaining Roman monuments. Once the Romans left, it was not until the 18th Century that the value of the springs was rediscovered and Bath became not only a healing centre, but also the centre of 18th Century style, etiquette and fashion. It was the place to be seen in during the Georgian period. Luckily, much of the city's fine Georgian architecture has also been carefully preserved.
The following places to see and things to do are easy to get to and visit within the free time you have available today.
The Roman Baths: In 1880, sewer diggers unearthed the remains of the original Roman Baths. Victorian architects added to what was there - making the whole complex a fascinating vision of Roman life - from a Victorian's point of view. You will also find an interesting display of genuine Roman articles.
Bath Abbey: The Bath Abbey was built in 1499 on the site of a 7th Century cathedral - some of which was incorporated into the 'new' building. The abbey was built by Bishop Oliver, who was inspired to build by a vision of angels climbing up to heaven -these can be seen as sculptures on the front of the building. The Heritage Vaults (in the Abbey basement) provides a fascinating history of the abbey.
The River Avon and Pulteney Bridge: The flow of the River Avon through the city is interrupted by an attractive weir just below the beautiful Pulteney Bridge. The bridge, which is lined on both sides by shops, was designed by the 18th Century architect Robert Adam as a copy of the Ponte Veccio in Italy's Florence.
You are spoilt for choice. You could have a cream tea (consisting of sandwiches, scones with Jam and
cream, and a pot of tea) in the Pump Room, which is located next door to the Roman Bath Museum (cream
teas are served from 2.30pm until close at a cost of around L7.50). While in the Pump Room having your
cream tea, you can soak up the Victorian atmosphere of this place white listening to live classical or jazz
Alternatively, you could visit Sally Lunn's Kitchen, which serves lunches and cream teas.
Tourist Information Centre - Abbey Chambers, phone 012 2547 7101
Police Station - Manvers Street (just north of the bus and train stations, phone 012 2544 4343
We hope that you will not need this final piece of information, but just in case you do miss the coach back to London, the railway station is situated in Manvers Street. Trains travel to London Paddington Station - the last train Mondays-Fridays leaves Bath at approximately 21:45hrs and will cost approximately L31 fora single journey (on Fridays this will go up to L39).
Hallam Anderson Tours 81 Charlotte St, London W1T 4PP 0207 436 9304 email:

Farming traditions revived at Stonehenge

Traditional farming methods are to be reintroduced to the Stonehenge and Avebury World Heritage Sites. 
The scheme is designed to protect the habitat of the historic Wiltshire sites for wildlife. Burial mounds should be protected from damage by changing arable land to grassland. 

Environment minister Michael Meacher met the first farmer to sign up for the government scheme, called Countryside Stewardship, in Wiltshire on Tuesday.
Mr Meacher visited Boreland Farm, near Stonehenge to see one of the areas to benefit from the scheme. 
He said: "It will play a huge role in establishing a fitting landscape for the Stonehenge and Avebury stone circles, as well as protecting lesser known historical monuments and landscape features." 
He added the scheme would provide extra income for farmers to protect the landscape. 
Farmer Rachel Hosier said: "We can continue to have an income from farming through diversification whilst protecting the environment and unique archaeological landscape." 
The scheme should encourage wildlife such as lapwings, stone curlews and plants such as Devil's Bit Scabious and wild thyme.It is part of a Ł500m environmental plan to regenerate traditional grassland - but in Wiltshire payments are only offered to landowners and farmers within the World Heritage site. 
Farmers enter into a 10 year agreement and payments range from Ł20 to Ł555 per hectare depending on the type of land management agreed on.

BBC NEWS Tuesday, 15 October, 2002, 14:23 GMT 15:23 UK

Stonehenge execution revealed

An ancient skeleton excavated from Stonehenge has revealed a grisly execution at the famous site.

The skeleton was unearthed in 1923 but was thought to have been destroyed in 1941 by the Nazi bombing blitz on London. At that time, it was being held at the Royal College of Surgeons, which suffered three direct hits.
However, the chance discovery of a letter by an archaeologist researching a book led to the skeleton's re-discovery in the Natural History Museum.

Modern analysis techniques show that the skeleton belonged to a man aged about 35 who had his head cut off by a sword.
The man may have died 2,000 years ago, and it had been thought that his death was the result of natural causes.

Clean cut

However, Jacqueline McKinley, of Wessex Archaeology, discovered a small nick on the lower jaw and a cut mark on the fourth neck vertebra.This clean cut from behind, and his single grave, suggest an execution with a sharp sword, rather than a death in battle.
English Heritage, who manage Stonehenge, said: "Why he was executed is not known. But it is possible that he was singled out for special punishment, as Stonehenge clearly represents a dramatic and important site for the event."

It was thought that Stonehenge, built in three phases between 3050BC and 1600BC, was abandoned by 1500BC. But this evidence suggests the site retained importance centuries later.

Rare find

David Miles, Chief Archaeologist at English Heritage, said: "Stonehenge is a site of global significance and anything that adds to our knowledge and understanding is of great importance."

Only one other complete skeleton from Stonehenge exists. It was excavated in 1978 from the ditch around the circle. The man had died in a hail of flint-tipped arrows.
Two other skeletons have been found. One was probably a Roman, and was reburied at Stonehenge in 1922. The other was excavated in 1926 from the centre of the circle and was possibly contemporary with the site, but has now been lost.

BBC NEWS Friday, 9 June, 2000, 15:11 GMT 16:11 UK

Stonehenge views 'disappointing'

The leader of Salisbury District Council has said he is disappointed with the response to a consultation on a new Stonehenge visitor centre. 
About 400 people wrote in over the proposed L67m centre, which would be located two miles from the stones. 

The plans include a cafe and a train to transport visitors to Stonehenge. 
Councillor Kevin Wren told BBC Radio Wiltshire: "We would have preferred more responses. Obviously it is in many ways disappointing." 

The scheme - three years in the planning - is for a single-storey building two miles from the stones.
The new land train will take visitors on a 25-minute journey from the centre to the stones, via a series of drop-off points across the site. 
The plans have been submitted to Salisbury District Council and a decision is expected in 2005.

BBC NEWS Tuesday, 26 October, 2004, 14:41 GMT 15:41 UK

Stonehenge marks winter solstice

Hundreds of people gathered at Stonehenge on Tuesday to celebrate the winter solstice.

A crowd of around 600 braved the cold and cloudy conditions in the hope of witnessing sunrise at the prehistoric site in Wiltshire.
A further 60 also celebrated the solstice at the ancient stone circle at Avebury, also in Wiltshire.
The Winter solstice is a pagan celebration held on the shortest day of the year.
Peter Carson, Stonehenge director, said hopes of a dramatic sunrise had been scuppered by poor weather conditions.

"We were very hopeful that there may be a chink in the cloud and there may be sunrise," he said.
"But unfortunately, lower cloud came over and obscured the view."
Mr Carson said the crowd, a mix of druids, pagans and curious tourists, still enjoyed the celebrations.
Usually, around 300 to 400 people visit the site for the winter solstice.
Mr Carson believes a heightened awareness of Stonehenge may be behind the increased levels of interest.
Plans to build a new visitors' centre at the site and re-route a busy road away from the stones have recently received much publicity.
"People are also becoming more aware it is possible to get into Stonehenge for the winter solstice, as well as the summer solstice," Mr Carson said.

More than 20,000 people usually attend the annual summer solstice celebrations at the site.

BBC NEWS Tuesday, 21 December, 2004, 11:00 GMT

Trust makes plea over Stonehenge

The director general of the National Trust has appealed to the government for greater clarity over the future of the Stonehenge road proposals.
Fiona Reynolds has sent an open letter to Transport Secretary Alistair Darling asking for more information about how decisions will be reached.
A public inquiry into plans to cover over the nearby A303 were completed nine months ago.
The letter points out a decision was due in September 2004.
Ms Reynolds said: "At this critical juncture there are worrying signs that the government is not giving the project the priority that its national and international status merits.
"Early indications were that it would be delivered, in September, but it appears we are still waiting."
The letter goes on to plead with the government not to allow the project to become obscured in "bureaucratic long grass".
Planners want to take the A303 under the World Heritage Site to reduce traffic congestion around the stones and improve visitor facilities
The proposed 2.1km (1.3 mile) tunnel would cost almost £200m.

Hold-up fears for Henge project

The government is being urged to make a quick decision on a £193m scheme to divert roads away from Stonehenge.

It had been hoped the project, which includes building a tunnel for the A303 near the ancient monument in Wiltshire, would go ahead this year.

But English Heritage, which manages Stonehenge, fears delays in getting a planning report to the government means work may not now start until 2006.

An English Heritage spokeswoman said: "We are losing momentum."

The organisation has ambitious plans to build a £67m visitor centre, just outside the 26 sq km Stonehenge site.
Its proposals are being scrutinised by Salisbury District Council planners and a decision could be made by the end of the summer.

But even if the plans get the green light, work cannot start until the government agrees to the separate road scheme.

The current road system would not be able to cope with the traffic using the new visitor centre.

"We have put an enormous amount of work into the planning application for the visitor's centre," the English Heritage spokeswoman said.

"It's crucial we have a decision on the roads as soon as possible,"

General Election

English Heritage had been expecting a decision on the Highways Agency's road plan early this year.

When a three-month public inquiry into the scheme finished in May 2004, the planning inspector said he expected to have his report on Secretary of State for Transport Alistair Darling's desk by September.

But the report did not reach Whitehall until the end of January.

It is feared this delay, coupled with the possible distraction of a General Election, could mean the government may not make a decision until late summer or early autumn.

'Long grass'

The English Heritage spokeswoman said that even if both projects got the go-ahead this year, work would probably not start on either until the spring of 2005.

The group's concerns follow an open letter to Mr Darling from Fiona Reynolds, director general of the National Trust, in which she urged the government not to let the road project become obscured in "bureaucratic long grass".

The National Trust owns much of the land within the Stonehenge site.

A Department for Transport spokesman told the BBC that no date had been set for the government's recommendations on the road scheme.

Wednesday, 16 March, 2005, 16:33 GMT

Stonehenge is first class image

Stonehenge features on a new first class stamp from the Royal Mail commemorating World Heritage Sites.
The stamps, part of a series produced in partnership with the Australian postal service, celebrate a number of famous natural and man-made landmarks.
Australian storyteller Francis Firebrace launched the set by re-enacting an Aboriginal ceremony at the Stonehenge site in Wiltshire.
Australia's first class stamp features the Wet Tropics of Queensland.
Second class stamps feature Hadrian's Wall and Uluru-Kata Tjuta National Park, while basic airmail letters depict the Heart of Neolithic Orkney and Purnululu National Park.

BBC NEWS Sunday, 24 April, 2005, 12:10 GMT

Crowds head to ancient Stonehenge

Up to 23,000 people gathered amid beating drums and blowing horns to witness the Summer Solstice at Stonehenge on Tuesday.
Cheers rang out across Salisbury Plain in Wiltshire as the sun rose over the heel stone at 0458 BST.

The all-night festivities at the ancient stone circle passed relatively peacefully, police said.
Wiltshire Police said that there had been eight arrests during the day, mainly for drink-related offences.
English Heritage chief executive Dr Simon Thurley said: "There has been no trouble. People seem to have enjoyed themselves."

English Heritage has now opened the site to the public free of charge for the Summer Solstice since 2,000.
About 2,000 people gathered for Solstice celebrations at the ancient stones in Avebury.
There were no arrests, police said.

BBC NEWS, 21 June, 2005, 07:32 GMT 08:32 UK

Stonehenge druids 'mark wrong solstice'
By Charles Clover, Environment Editor

Modern-day druids, hippies and revellers who turn up at Stonehenge to celebrate the summer solstice may not be marking an ancient festival as they believe.
The latest archaeological findings add weight to growing evidence that our ancestors visited Stonehenge to celebrate the winter solstice.
Analysis of pigs's teeth found at Durrington Walls, a ceremonial site of wooden post circles near Stonehenge on the River Avon, has shown that most pigs were less than a year old when slaughtered.
Dr Umburto Albarella, an animal bone expert at the University of Sheffield's archaeology department, which is studying monuments around Stonehenge, said pigs in the Neolithic period were born in spring and were an early form of domestic pig that farrowed once a year. The existence of large numbers of bones from pigs slaughtered in December or January supports the view that our Neolithic ancestors took part in a winter solstice festival.
The revellers at Durrington Walls, the largest ceremonial site in the country and even larger than Avebury, are also thought to have feasted on cattle and aurochs - an extinct wild ox - before going to Stonehenge while fires burned on cliffs or hill tops. Prof Mike Parker Pearson of Sheffield university, who leads the project, said: "We have no evidence that anyone was in the landscape in summer.''
Up to 20,000 people were expected at Stonehenge last night with visitors being allowed in from 10pm. The site will be closed from 9am today for the whole day so that the area can be cleaned up.

Proposals to recreate Stonehenge

An ambitious project to recreate Stonehenge as it would have looked 4,000 years ago is being planned. Fragments of only three circles remain, but quarry firm Preseli Bluestone wants to build all seven from scratch.
It is hoped the circles will be completed by 2009. The new site would be open to visitors.  An exact location is yet to be decided, but the Cotswold Water Park, which straddles Wiltshire and Gloucs, is one of several sites being considered.
Heritage sculpture
Preseli Bluestone owns the quarry in Wales where the stones for the ancient Wiltshire monument originally came from.
Colin Shearing, from the company, said: "We don't want to replicate Stonehenge as it stands today, but rather as how it would have looked when completed about 4,000 years ago."
The new Stonehenge would be built using both modern and ancient methods which the public would be invited to watch.
The plans are in the very early stages, but the aim is to create a 21st Century 'landmark architectural heritage sculpture' which allows visitors to walk among, and touch, the stones.

BBC NEWS, Tuesday, 9 May 2006, 09:02 GMT 10:02 UK

Stonehenge opens for Boxing Day

One of the UK's most popular monuments opened on Boxing Day for the first time in a decade.
English Heritage said it was responding to visitor demand and opened Stonehenge to the public on 26 December and wi.ll do the same on New Year's Day.

The ancient monument will be open, for the first day of 2006, from 1000 GMT with last admissions at 1600 GMT.

However, visitors will not be allowed into the stone circle and are restricted to the site's perimeter.

Peter Carson, Stonehenge director, said: "We normally stay closed during the festive holidays, but coach tours still come in their droves and look at Stonehenge from the roadside. "So it seemed important to have the site open for a few extra days over the holiday period."

Stonehenge is managed by English Heritage on behalf of the nation. In 1986, it became a World Heritage Site.

BBC News Tuesday, 27 December 2005, 01:54 GMT

Summer Solstice 2006

Revelers ring in summer at Stonehenge

By KATIE FRETLAND, Associated Press Writer

STONEHENGE, England - Thousands of dancing and drumming revelers cheered the summer solstice at Stonehenge as an orange sliver of sun rose Wednesday. Cloudy skies, dense fog and spurts of rain did not seem to dampen the energy of those who bobbed and swayed to cheerful beats with arms outstretched and shouts of "Feel the solstice!"
About 19,000 New Agers, present-day druids and partygoers gathered inside and around the ancient circle of towering stones to greet the longest day in the northern hemisphere as the sun struggled to peek out against a smoky gray sky.
"This is the nearest thing I've got to religion," said Ray Meadows, 34, of Bristol, England. The solstice "is a way of giving thanks to the earth and the universe."
Meadows, wearing a wreath of pink carnations over long pink hair-wrapped braids, identified herself as a fairy of the Tribe of Frog.
Stonehenge, on the Salisbury Plain 80 miles southwest of London, was built between 3000 B.C. and 1600 B.C. The lichen-covered rocks are a major tourist attraction and have spiritual significance for thousands of druids and New Age followers.
The crowd was generally peaceful. Wiltshire police arrested two people for drunken and disorderly behavior and two for public order offenses, spokesman Dave Taylor said.
In 1985, revelers clashed violently with police at the solstice ceremony, resulting in a ban on the celebration. Following years saw clashes between riot police and revelers determined to welcome the solstice among the stones.
English Heritage, the monument's caretaker, began allowing full access to the site again in 2000.
Crowds of partygoers stumbled toward their cars an hour after sunrise, some clutching nearly empty bottles or beer cans.
One described the crowd as 5 percent pagan and 95 percent partygoer.
"Some people here are really spoiling it," said Chris Sargent, 37, of Bournemouth. "Once upon a time it was really spiritual."
Sargent, clad in a long black jacket and pants, top hat and fighter pilot goggles, drank vodka and Coke from a two-liter soda bottle and confessed he was "really stoned."
Jeanette Robinson, 71, of Burton-upon-Trent, England, was cold and tired as she watched the celebration from a low hill near the monument, but said it was a once-in-a-lifetime experience.
"I don't suppose I'll be here to do it again at my age," she said.
Groups of tourists, some from France, Italy and Spain, joined British revelers. Daniel Estera, 25, flew from Barcelona for one night at the solstice with 15 friends.
"It is part of a family tradition to see a solstice monument from around the world," Estera said. "It is about respect for ancient cultures."
How and why the monument was built remains unknown. Some experts say its builders aligned the stones as part of their sun-worshipping culture, while others believe it was part of an astronomical calendar.

Sun worshippers celebrate Stonehenge summer solstice
by John D McHugh
SALISBURY PLAIN, England (AFP) - About 17,000 people from druids to New Agers have defied the weather at Britain's ancient Stonehenge stone circle to celebrate the sun rising on the longest day of the year.
At 4:58 am, following an all-night party on Salisbury Plain in southwest England, dawn broke on the summer solstice over one of the most famous prehistoric sites in the world.
But unsettled weather dampened the revelry as the sun struggled to break through heavy clouds at the magical moment.
Every June 21, the event draws together druids, revellers, hippies, New Age travellers and others simply wishing to experience the mystical annual event at the 5,000-year-old monument.
When the sun rises over the Heel Stone to the sound of Pagans beating drums, some chant, some cheer, others meditate and the odd character has been known to cavort naked.
But high jinks this year were dampened by an hour-long downpour between 2:00 am and 3:00 am, which contributed to keeping the numbers of revellers down from the expected 25,000.
A bearded druid in white robes identified only as "King Arthur" after the legendary medieval knight said that the summer solstice at Stonehenge was one of their biggest celebrations.
"It's all about the fact that this is an astronomical clock and it's there to tell you what time it is. Not the stuff you wear on your wrist but real, natural time," he told BBC television.
He said that the clouds had taken the edge off the event.
"We're here to celebrate the birth of the longest day and you can't really do that when the star player hasn't come onto the pitch yet."
His companion, also dressed for the occasion, added: "It's been terrific. All the like-minded people like ourselves have all turned up. They've had great fun singing, dancing, mingling and being awake."
Another reveller said: "Today's sunrise was spectacularly unspectacular."
A Wiltshire Police spokeswoman said around 17,000 sun worshippers turned up and officers made four arrests overnight, two for drunk and disorderly behaviour and two for minor public order offences.
"All in all it was quite a quiet night," she said.
"Not a massive turn-out and fairly subdued in atmosphere, even when the sun came up. Normally a lot of people cheer and shout but today was peaceful."
Around 1,000 people were reported to have celebrated the solstice at the nearby Avebury stone circle.
Although Stonehenge is open to the public all year round, restrictions were set up during the 1980s following violent clashes between the police and revellers at the summer solstice.
The stones stand between nine and 18 feet (three and six metres) high and are arranged in concentric circles.
Historians estimate they were erected sometime between 3000 BC and 1600 BC.
The monument became a World Heritage Site in 1986 and despite years of research and study, the reason behind its construction remains a mystery

Thousands see Stonehenge sunrise
Wednesday June 21, 09:40 AM yahoo news
Summer Solstice revellers flocked in their thousands to Stonehenge for the annual longest day celebrations. (Picture: Reuters)
But unsettled weather ensured numbers stayed well below the 20,000 expected to attend the annual revelry at the ancient stone circle on Salisbury Plain, Wiltshire.
Every year people flock to the 5,000-year-old site for an all-night party culminating in sunrise at 04.58 on the longest day of the year. Druids, hippies and hedonists are among the regulars.
As predicted, rain dogged the outdoor revelry overnight, with an hour-long downpour between 2am and 3am. Although the rain had stopped by dawn, this year's sunrise was cloudy, unlike the strikingly clear spectacle witnessed last year.
One reveller said: "Today's sunrise was spectacularly unspectacular."
A Wiltshire Police spokeswoman said around 17,000 people attended Stonehenge and officers made four arrests overnight, two for drunk and disorderly and two for minor public order offences.
"All in all it was quite a quiet night," she said.
"Not a massive turn-out and fairly subdued in atmosphere, even when the sun came up. Normally a lot of people cheer and shout but today was peaceful."

Dziennik on-line pap
[2004-06-21 09:42]
Około 21 tysięcy ludzi zebrało się wokół kamiennego kręgu Stonehenge w południowej Anglii, by powitać świt najdłuższego dnia w roku.
W poniedziałek przypada przesilenie letnie, czyli moment największego odchylenia Słońca od równika. Noc na półkuli południowej i dzień na północnej są najkrótsze w roku.

Peaceful start to summer solstice

Celebrations to mark the summer solstice at Stonehenge in Wiltshire have passed off peacefully with only four arrests.
Police estimate around 17,000 people watched the sun rise at 0458 BST on Wednesday despite cloudy conditions.

English Heritage allows the public access to the 5,000-year-old stone circle for the annual event.
Drum-beating and chanting turned to cheering as the sun broke through the clouds shortly after 0500 BST. See animated guide to the solstice at Stonehenge
Heavy overnight rain ensured numbers stayed well below the 20,000 expected to attend the annual revelry at the ancient stone circle on Salisbury Plain.

'Spectacularly unspectacular'
Although the rain had stopped by dawn this year's sunrise was cloudy, unlike the strikingly clear spectacle witnessed last year. One reveller said: "Today's sunrise was spectacularly unspectacular."

Every year people flock to the 5,000-year-old site for an all-night party culminating in sunrise on the longest day of the year.
A Wiltshire Police spokeswoman said officers made four arrests overnight, two for drunk and disorderly and two for minor public order offences.

"All in all it was quite a quiet night," she said. "Not a massive turn-out and fairly subdued in atmosphere, even when the sun came up." Police were urging drivers to take extra care around Stonehenge, Amesbury and Salisbury because of the large number of pedestrians.

Around 1,000 people are also reported to have gathered at the nearby Avebury stone circles to celebrate the solstice.

BBC News Wednesday, 21 June 2006,

Kolejna teoria na temat roli Stonehenge

Słynne kamienne kręgi w Stonehenge mogły w epoce neolitu i brązu pełnić rolę centrum uzdrawiania chorych.
Taką teorię zaprezentował w swojej ostatniej publikacji prof. Timothy Darvill z Uniwersytetu Bournemouth - informuje serwis internetowy "Alpha Galileo".

Najwcześniejsze konstrukcje na miejscu słynnych kamiennych kręgów w Stonehenge powstały ponad 5 tys. lat temu. Dwa kręgi, wyznaczone przez pionowo ustawione bloki skalne, od lat stanowią zagadkę dla archeologów. Badacze wciąż toczą dyskusję na temat wykorzystania tej niecodziennej budowli w przeszłości.
Najpowszechniej przyjmowana jest teoria, mówiąca o kultowym przeznaczeniu obiektu. Usytuowanie głównej osi budowli, wyznaczonej przez wewnętrzną podkowę głazów, sugeruje astronomiczne powiązania Stonehenge - kult ciał niebieskich w epoce neolitu i brązu. Główna aleja wskazuje punkt na horyzoncie, w którym słońce wschodzi w dzień przesilenia letniego.

Prof. Timothy Darvill, dyrektor Wydziału Archeologii Uniwersytetu Bournemouth i wieloletni badacz Stonehenge, proponuje inne wyjaśnienie zastosowania kamiennych kręgów w epoce neolitu i brązu. Jego zdaniem, dla użytkowników Stonehenge najważniejszym okresem w roku była zima, a zwłaszcza dzień przesilenia zimowego.

Właśnie wówczas sanktuarium wyznaczone przez kamienne kręgi prawdopodobnie miało dla neolitycznych mieszkańców Wysp Brytyjskich największą moc. Nie przybywali oni tutaj w celu obserwacji ciał niebieskich lub składania ofiar bóstwom astronomicznym, ale aby prosić o zdrowie i uleczenie.

"Uważam, że w przypadku Stonehenge rolę głównego bóstwa pełnił prehistoryczny odpowiednik greko-rzymskiego uzdrawiającego boga Apollona" - zaznacza prof. Darvill.

Zdaniem angielskiego badacza, wskazuje na to między innymi pochodzenie materiału, z którego wykuto kamienne bloki wyznaczające wewnętrzny krąg. Pochodzą one z Preseli Hills w zachodniej Walii. Zostały przetransportowane prawie 250 km.

Jeszcze we wczesnym średniowieczu istniał zwyczaj pozyskiwania magicznych kamieni z terenów Walii. Region ten, począwszy od starożytności, znany był jako miejsce magiczne, pełne świętych źródeł. Prof. Darvill uważa, że kilkutonowe głazy wewnętrznego kręgu zostały przetransportowane na równinę Salisbury, aby pełnić rolę wielkich talizmanów uzdrawiających.

Kolejnym potwierdzeniem uzdrawiającego i magicznego zastosowania Stonehenge w przeszłości może być analiza pochówków, odnajdywanych w okolicy kręgów. W wielu odsłoniętych grobach pochowano ludzi z widocznymi śladami chorób - ze skrzywieniami lub złamanymi kośćmi. Prof. Darvill sądzi, że były to osoby, które zmarły po długiej pielgrzymce do magicznego sanktuarium.

Pełną argumentację swojej nowej teorii prof. zawarł w ostatniej publikacji na ten temat pt."Stonehenge: The Biography of a Landscape". 21.11.06


Magiczne kamienne kręgi

Słynne kamienne kręgi w Stonehenge mogły w epoce neolitu i brązu pełnić rolę centrum uzdrawiania chorych. Dwa kręgi, wyznaczone przez pionowo ustawione bloki skalne, od lat stanowią zagadkę dla archeologów.
Najwcześniejsze konstrukcje na miejscu kamiennych kręgów powstały ponad 5 tys. lat temu. Badacze wciąż toczą dyskusję na temat wykorzystania tej niecodziennej budowli w przeszłości.

Najpowszechniej przyjmowana jest teoria, mówiąca o kultowym przeznaczeniu obiektu. Usytuowanie głównej osi budowli, wyznaczonej przez wewnętrzną podkowę głazów, sugeruje astronomiczne powiązania Stonehenge – kult ciał niebieskich w epoce neolitu i brązu. Główna aleja wskazuje punkt na horyzoncie, w którym słońce wschodzi w dzień przesilenia letniego.
Prof. Timothy Darvill, dyrektor Wydziału Archeologii Uniwersytetu Bournemouth i wieloletni badacz Stonehenge, proponuje inne wyjaśnienie zastosowania kamiennych kręgów w epoce neolitu i brązu. Jego zdaniem, dla użytkowników Stonehenge najważniejszym okresem w roku była zima, a zwłaszcza dzień przesilenia zimowego.

Właśnie wówczas sanktuarium wyznaczone przez kamienne kręgi prawdopodobnie miało dla neolitycznych mieszkańców Wysp Brytyjskich największą moc. Nie przybywali oni tutaj w celu obserwacji ciał niebieskich lub składania ofiar bóstwom astronomicznym, ale aby prosić o zdrowie i uleczenie.

– Uważam, że w przypadku Stonehenge rolę głównego bóstwa pełnił prehistoryczny odpowiednik greko-rzymskiego uzdrawiającego boga Apollona –zaznacza prof. Darvill.

Zdaniem angielskiego badacza, wskazuje na to między innymi pochodzenie materiału, z którego wykuto kamienne bloki wyznaczające wewnętrzny krąg. Pochodzą one z Preseli Hills w zachodniej Walii. Zostały przetransportowane prawie 250 km.

Jeszcze we wczesnym średniowieczu istniał zwyczaj pozyskiwania magicznych kamieni z terenów Walii. Region ten, począwszy od starożytności, znany był jako miejsce magiczne, pełne świętych źródeł. Prof. Darvill uważa, że kilkutonowe głazy wewnętrznego kręgu zostały przetransportowane na równinę Salisbury, aby pełnić rolę wielkich talizmanów uzdrawiających.

Kolejnym potwierdzeniem uzdrawiającego i magicznego zastosowania Stonehenge w przeszłości może być analiza pochówków, odnajdywanych w okolicy kręgów. W wielu odsłoniętych grobach pochowano ludzi z widocznymi śladami chorób – ze skrzywieniami lub złamanymi kośćmi. Prof. Darvill sądzi, że były to osoby, które zmarły po długiej pielgrzymce do magicznego sanktuarium. za Polska Agencja Prasowa 20.11.06

 Early celebrations for Solstice
Around 60 people turned up to celebrate the Winter Solstice at Stonehenge - on the wrong day.

After negotiating with site-managers English Heritage, the crowd performed traditional solstice activities on Thursday morning, and left peacefully.
One reveller, who wished to remain anonymous, said: "We formed a ring and held hands, and touched the stones. The man with the green cloak was there.
"But there were an awful lot of red faces," she said.
The Pagan celebration of Winter Solstice is one of the oldest winter celebrations in the world.
 People assume because the Summer Solstice is the 21st June, the Winter Solstice will be the 21st December
English Heritage
The Solstice is actually at 0022 GMT on Friday, and some crowds are expected at Stonehenge on Friday morning.
"I don't know if I'll go back," the reveller said.
A spokeswoman for English Heritage, which looks after the site, said: "People assume because the Summer Solstice is the 21st June, the Winter Solstice will be the 21st December.
"They should always check."
Stonehenge is currently competing against other iconic buildings and structures, ranging from the Statue of Liberty to the Great Wall of China, in a global hunt for the New Seven Wonders of the World.
The poll is being organised by the Swiss-based group New7Wonders and the winners will be announced in July 2007.
Last year, planning permission was refused for a new visitor centre at Stonehenge but English Heritage plans to appeal against the decision in December.
It also said that the much-needed improvements to the A303 - which have been endorsed at a public inquiry - were now subject to a government review as a result of cost increases.
BBC News Thursday, 21 December 2006

Early sketch of Stonehenge found
Maev Kennedy
They got the date wrong by some 3,000 years, but the oldest detailed drawing of Stonehenge, apparently based on first hand observation, has turned up in a 15th century manuscript.
The little sketch is a bird's eye view of the stones, and shows the great trilithons, the biggest stones in the monument, each made of two pillars capped with a third stone lintel, which stand in a horseshoe in the centre of the circle. Only three are now standing, but the drawing, found in Douai, northern France, suggests that in the 15th century four of the original five survived.
In the Scala Mundi, the Chronicle of the World, Merlin is given credit for building Stonehenge between 480 and 486, when the Latin text says he "not by force, but by art, brought and erected the giant's ring from Ireland". Modern science suggests that the stones went up from 2,500 BC, with the bluestone outer circle somehow transported from west Wales, and the double decker bus-size sarsen stones dragged 30 miles across Salisbury plain.
The drawing, recently identified by the art historian Christian Heck, has never been exhibited, but according to the Art Newspaper it will be seen next year in an exhibition at the Royal Academy in London, marking the 300th anniversary of the Society of Antiquaries.
There are two earlier images of Stonehenge, one in the British Library and one in the Parker Library in Cambridge, but the Douai drawing is unique in attempting to show how the monument was built.
It correctly shows tenon joints piercing the lintel, a timber construction technique, although in fact the real Stonehenge tenons only go partly into the top stone.
Stonehenge is rare among prehistoric landscapes, because its sheer bulk meant it was never lost. An Anglo Saxon poet wondered about the origin of the stones and inspired some of the earliest photographs.

Stonehenge Manuscript
Stonehenge: the new medieval illustration
British Archaeology has worked with the French historian who discovered the new medieval drawing of Stonehenge, to bring the full details to the UK. This is a major event for British archaeology, Stonehenge and the early understanding of our past.
* only the third known medieval illustration of the stones, it is the first drawn by an artist who had clearly been at the site. It shows four free-standing trilithons (two uprights under one lintel), with tenons on the uprights – the first known description of this unique design feature. The text contains the first known modern spelling of Stonehenge
* the manuscript went to Douai, France with English Catholic refugees in the 16th century and its significance was lost
* it was found by Christian Heck, professor in the history of art at the University of Lille 3, in 2001, but, he said, “I had no idea whether it was important”
* Heck argues that the best known drawing, showing Merlin lifting a megalith, does not depict Stonehenge but the Irish stone circle that Merlin dismantled and re-erected in Wiltshire.
* the oldest known reference to Stonehenge, by Henry of Huntington in 1130, lists it as one of four English wonders, the others being natural (eg Cheddar caves). The new-found manuscript has four illustrations, which by contrast put Stonehenge amongst famous medieval Bible tales – the fall of Adam and Eve, Noah’s Ark and Pharaoh’s Castle

Siedem cudów świata - aktualizacja listy
 Ze słynnej listy siedmiu cudów świata, która powstała ponad 2000 lat temu do dziś przetrwały jedynie egipskie piramidy. Szwajcarska organizacja new 7 Wonders zorganizowała głosowanie, w którym zostanie wyłoniona nowa siódemka

Przetrwała tylko Piramida Cheopsa

Pierwszą listę siedmiu cudów świata stworzył ponad 2000 lat temu grecki poeata Antypater z Sydonu. Był to rodzaj przewodnika dla podróżników. Znalazło się tam siedem największych osiągnięć starożytnej architektury (liczba siedem uważana była za świętą): : Piramida Cheopsa, Wiszące ogrody Semiramidy, Świątynia Artemidy w Efezie, posąg Zeusa w Olimpii, mauzoleum w Halikarnasie, Kolos Rodyjski i latarnia morską w Faros. Jedynym obiektem, który ocalał do dziś jest Piramida Cheopsa w Egipcie (już w Średniowieczu wiele z tych obiektów nie istniało).

Głosując, tworzysz historię

Nawiązując do tej słynnej listy prywatna organizacja New 7 Wonders Foundation z siedzibą w Szwajcarii chce stworzyć nowy spis siedmiu najpiękniejszych światowych zabytków. Jednym z pomysłodawców akcji jest profesor Federico Mayor, były dyrektor generalny UNESCO i wielki zwolennik dbania o dziedzictwo kulturowe.

Organizatorzy mają nadzieję na stworzenie czegoś w rodzaju globalnej troski i pamięci. - Siedem symboli jedności i wkładu w troskę o wspólne dziedzictwo - mówi rzeczniczka organizacji New7Wonders Tia Viering.

Do tej pory wzięło udział w internetowym głosowaniu na 7 nowych cudów świata zagłosowało już ponad 45 milionów ludzi. W poniedziałek organizatorzy ogłosili listę 21 obiektów, które prowadzą w rankingu. Do głosowania zachęca hasło "Twój głos się liczy! Pomóż tworzyć historię".

Zniszczenie posągu Buddy impulsem do ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego

Głównym celem rozpisania tego swoistego konkursu jest zwiększenie ogólnej świadomości dotyczącej powszechnego wkładu w kulturalne dziedzictwo. Na pomysł akcji wpadł szwajcarski producent filmowy i podróżnik Bernard Weber po tym, jak afgańscy Talibowie zniszczyli gigantyczny posąg Buddy w 2001 roku.

Na szczycie nowej listy zabytków nominowanych do siedmiu cudów świata opublikowanej 7 maja znalazły się: grecki Akropol, starożytne miasto Majów Chichen Itza w Meksyku, rzymskie Koloseum, Wieża Eiffla w Paryżu, ruiny miast Inków Machu Picchu, ruiny miasta Petra w południowo-zachodniej Jordanii, kamienne posągi na Wyspie Wielkanocnej, krąg Stonehenge w Wielkiej Brytanii i świątynia Tadź Mahal w Indiach.

7 lipca 2007 - nowa lista nowych siedmiu cudów świata

Głosowanie zostanie zakończone 7 lipca 2007 roku, kiedy to w Lizbonie nastąpi ogłoszenie listy (data jest nieprzypadkowa: 7.07.07 nawiązuje do symbolicznej siódemki uważanej przez starożytnych za szczęśliwą liczbę).

Z konkursu zostały wyłączone egipskie piramidy, którym nadano status honorowego kandydata, po tym jak władze Egiptu zaprotestowały przeciw temu, aby historyczna i niepodważalna wartość piramid była poddawana pod głosowanie.

Na liście 21 miejsc oprócz wyżej wymienionej dziesiątki znajdują się również: buddyjska świątynia Angkor Wat w Kambodży, twierdza Alhambra w Grenadzie w Hiszpanii, bizantyjska świątynia Hagia Sofia w Stambule, buddyjska świątynia Kiyomizu w Japonii, Kreml i Plac Czerwony w Moskwie, XIX-wieczny zamek Neuschwanstein na południu Niemiec, nowojorska Statua Wolności, posąg Chrystusa Zbawiciela na górze Corcovado wznoszący się nad Rio de Janeiro, budynek opery w Sydney i starożytne miasto Timbuktu w Mali.

Głosowanie odbywa się na stronie New7wonders i trwa do 7 lipca 2007 r.

Początek lata przy kręgu Stonehenge

Ponad 24 tysiące ludzi zgromadziło się na równinie Salisbury przy megalitycznym kręgu Stonehenge w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii, by świętować w czwartek dzień letniego przesilenia.
Wielki kromlech – czyli kamienny krąg z pionowo ustawionych głazów na równinie Salisbury – uznawany jest za najważniejszą budowlę megalityczną w Wielkiej Brytanii. Najprawdopodobniej związany był z kultem księżyca i słońca, a znaczenie kulturowe zyskał przed rokiem 2950 p.n.e. Od 1986 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Okryci skórami zwierząt, w czarnych pelerynach z dębowymi liśćmi, współcześni druidzi, hippisi, ciekawscy i turyści, świętowali całą noc nadejście świtu. Po kilku godzinach tańców część z nich zrzuciła okrycia.

Słońce wzeszło o godzinie 4.58, ale niestety niebo było zachmurzone.

– Letnie przesilenie stanowi środek harmonizujący nas z cyklami natury, łączy nas z ziemią, ze zmianami pór roku – powiedział rzecznik organizacji współczesnych druidów Network Druidic.

Stonhenge należy do 21 już wyłonionych, z 77 początkowych, kandydatów do listy nowych siedmiu cudów świata – obok peruwiańskiego Machu Picchu, paryskiej wieży Eiffla, zespołu khmerskich świątyń Angkor w Kambodży, prekolumbijskiego miasta Chichen Itza na meksykańskim półwyspie Jukatan, egipskich piramid w Gizie, mauzoleum Tadż Mahal w Agrze w Indiach i pałaców i ogrodów Alhambry w hiszpańskiej Grenadzie.

Lista siedmiu cudów starożytnego świata była swego rodzaju turystycznym przewodnikiem, obejmującym najsłynniejsze budowle i najznamienitsze dzieła sztuki ówczesnego świata.

Starożytność za siedem cudów świata uznała świątynię Artemidy (Artemizjon) w Efezie w Azji Mniejszej, wiszące ogrody Semiramidy w Babilonie, mauzoleum – grobowiec perskiego satrapy Mauzolosa – w Halikarnasie (obecnie Bodrum w południowo-zachodniej Turcji), latarnię morską na wysepce Faros u wejścia do portu w Aleksandrii, kolosa rodyjskiego (olbrzymich rozmiarów brązowy posąg Heliosa u wejścia do portu na wyspie Rodos), piramidę Cheopsa i wysoki na 13 metrów posąg tronującego Zeusa dłuta Fidiasza ze złota i kości słoniowej.

Do naszych czasów dotrwała z nich tylko piramida Cheopsa.

Thousands attend solstice party

More than 20,000 people attended this year's summer solstice celebration at Stonehenge.
A total of 24,094 people witnessed dawn break over the ancient stones, compared with 18,700 last year. The sun rose at 0458 BST in overcast conditions.
Many apparently heeded advice to come by public transport and fewer cars than previous years were at the scene.
Four arrests were made at the event, which Wiltshire police described as "very peaceful".
'Wooping and cheering'
Druids, Pagans, hedonists and hippies were among those who attended an all-night party at the stones.
Mark Graham, a druid from Gloucestershire, said: "We didn't see the sun unfortunately, the cloud was scuttling across the sky just as the sun was getting ready to rise, but it was fantastic anyway.
"The whole process of sitting through the night is part of the magic, this feeling of expectation which builds.
"It tends to go quiet before the sun rise, then as the sun comes up there's a lot of whooping and cheering and the beating of drums."
He said the 21 June - the longest day of the year - represented the high point of the Earth's growing energy and its renewal after winter.

BBC News Thursday, 21 June 2007

Support for Stonehenge wonder bid

Druids have performed a drumming ceremony to support a bid by Stonehenge to become one of the New 7 Wonders of the World.
The ceremony at the stone circle was performed by 30 Druids in 10 minute cycles between 0800 and 0900 BST.
It is a traditionally-based Druid rite, adapted for the occasion, which honours the spirits of nature.
The earth is also blessed with drumming and the blowing of trumpets. Winners will be announced on 7 July.
Stonehenge is one of 21 finalists in the race to become one of the New 7 Wonders.
Frank Somers, Stonehenge Druid and member of the Council of British Druid Orders, said: "Stonehenge is a creation of great beauty, mystery, and human achievement and we hope that it will inspire people in the ages to come as it always has in the past.
"Its designers had vision of a sacred place that perfectly reflects the movements of earth sun and moon, that which sustain life.
"They built with perfect proportion and geometry a structure that for all its apparent simplicity is still totally beautiful."
'Symbol of hope'
A variety of 'wonders' from around the world including The Acropolis, Angkor Wat in Cambodia, the Great Wall of China, the Taj Mahal and Machu Picchu are in the running and votes can be cast right up until midnight of 6 July 2007 - the night before the winners are announced.
The New7Wonders World Tour visited Stonehenge last October as part of its global tour to highlight the 21 finalists.
Stonehenge director Peter Carson said: "Stonehenge is an invaluable part of our heritage and draws visitors from all over the world.
"It truly deserves to become a New 7 Wonder in recognition of its historical and cultural importance and I urge people to make their votes count before it is too late."
Stonehenge Druid Frank Somers added: "Stonehenge is a symbol of hope and inspiration for the whole world. If you do nothing else this year, please vote for Stonehenge, it will make a difference."

BBC News hursday, 28 June 2007

Gdzie mieszkali budowniczowie Stonehenge?

Archeolodzy pracujący w pobliżu Stonehenge w Anglii odkryli pozostałości ludzkich siedzib sprzed około 4500 lat, które mogą okazać się największą neolityczną osadą odnalezioną w północnej części Europy - donosi serwis internetowy BBC News.

Na stanowisku w odległości trzech kilometrów od słynnego kamiennego kręgu Stonehenge, pod ziemnym nasypem Durrington Walls, naukowcy prowadzą wykopaliska w miejscu, gdzie istniała osada zamieszkana przez budowniczych tej tajemniczej megalitycznej budowli.
Archeolodzy odsłonili na razie pozostałości 10 domostw z szacowanej liczby 300 siedzib. Zdaniem naukowców może okazać się, że rzeczywista liczba domów znajdujących się na stanowisku będzie dwukrotnie większa.

Zdaniem ekspertów, niektóre odkryte domostwa mają wyższy status niż pozostałe, co jest pierwszą oznaką różnic społecznych i hierarchii w czasach budowy Stonehenge, około 2600-2500 r. p.n.e.

Jak wyjaśnił profesor Mike Parker Pearson z Uniwersytetu Sheffield, znalezisko pomoże naukowcom poznać sposób pracy ludzi w czasach neolitu - jak organizowali się, by wznosić wielkie kamienne budowle.

Jego zdaniem, grupy ludzi po około 200-400 osób pracowały w odrębnych klanowych zespołach, zajmujących się poszczególnymi częściami kamiennej budowli. Rozmiary osady wskazują, że przy budowie Stonehenge mogło pracować nawet ponad 2000 ludzi.

Odkryte na stanowisku zwierzęce kości - bydła i trzody chlewnej - należące wyłącznie do dorosłych osobników wskazują natomiast, zdaniem naukowców, że mieszkańcy osady w Durrington przybywali do niej okresowo wraz z inwentarzem przeznaczonym do zjedzenia w trakcie pracy, nie zajmując się typowymi zajęciami gospodarskimi jak hodowla zwierząt.
Archeolodzy odnaleźli też ważny artefakt - fragment kredowego bloku - z nacięciami wykonanymi, zdaniem profesora Parker Pearsona, miedzianą siekierą. Przedmioty z miedzi były wytwarzane na wybrzeżu kontynentalnej Europy już około 3000 lat p.n.e., ale znalezisko z Durrington jest pierwszym śladem używania miedzianych narzędzi na terenie Wielkiej Brytanii sprzed 2400 r. p.n.e.

W odsłoniętej części neolitycznej osady naukowcy nie odnaleźli, jak dotąd, żadnych pozostałości kamiennych lub krzemiennych siekier. Zdaniem profesora Pearsona, ich brak potwierdza jego teorię o używaniu przez mieszkańców osady miedzianych narzędzi.

Zaplanowane prace wykopaliskowe w Durrington będą trwały przez sześć kolejnych lat.
PAP 7.11.07

Stonehenge tunnel plans scrapped

English Heritage said it is very disappointed plans for a 2.1km bored tunnel taking traffic away from Stonehenge have been shelved. The announcement, made in a parliamentary statement, concluded the £540m for the proposed tunnel scheme could not be justified. English Heritage said it was encouraged the setting of the stones and a visitor centre were still a priority. The cost of the 2.1km-long (1.3 mile) scheme had soared from £223m.
Transport Minister Tom Harris said allocating such sums "cannot be justified and would not represent best use of taxpayers' money". In a parliamentary written answer, Mr Harris said a review of the Stonehenge improvement plan - which had been the subject of a public inquiry - had identified a shortlist of possible options, including routes to the north and south of Stonehenge. "After careful consideration, we have now concluded that, due to significant environmental constraints across the whole of the World Heritage Site, there are no acceptable alternatives to the 2.1km bored tunnel scheme. "The government recognises the importance of the A303 Stonehenge improvement scheme and that the announcement would come as a considerable disappointment for the project's supporters."

He said the Highways Agency would investigate possible small-scale improvements to the A303 as part of its overall stewardship of the route.
The tunnel scheme was deemed the best alternative scheme for an area which suffers major traffic hold-ups.

The decision was welcomed by the Save Stonehenge organisation.

Spokesman Chris Woodford said that only a 1.3-mile section of the proposed 7.7-mile route would have been underground and that the decision "was the only sensible outcome".
"Christmas has come early for Stonehenge. No-one with any sense wanted a tunnel, a flyover, a dual carriageway, and two whacking great interchanges here.
"It's just not acceptable to build 1950s-style motorways in places like this anymore," he said.
Denise Carlo, of the Campaign for Better Transport (formerly Transport 2000), said: "We've been saying for years that the plan to build a tunnel and road through the Stonehenge World Heritage Site would be an environmental and financial disaster."
But shadow transport secretary Theresa Villiers said: "Stonehenge's World Heritage status will be in jeopardy if this problem remains unsolved."
Ms Villiers said the United Nations' cultural arm Unesco had called on the government in July to explain its lack of progress on the scheme, which was announced in 1998.
"Why has this government taken 10 years only to come back to square one? This is one of the most notorious traffic bottlenecks in the country, it impacts on great swathes of the south west who will feel betrayed by this announcement.
"One of our greatest cultural icons has been left in limbo for a decade as a result of this government's total inability to make a decision or deliver on their very clear promises."

Łucznicy z Boscombe

Wprost Numer: 28/2004 (1128)

Wiemy już, kim byli budowniczowie kamiennego kręgu Stonehenge Czarnoksiężnik Merlin ustawił kamienie w Stonehenge, jak uważano w średniowieczu? Niekoniecznie, raczej w rachubę wchodziła rzetelna praca robotników budujących kanały ściekowe w Boscombe w Wiltshire, niedaleko słynnego kamiennego kręgu Stonehenge. Odkryto tam niedawno zbiorowy grób, a w nim siedem szkieletów. Badania instytutu Wessex Archaeol-ogy pozwoliły ustalić, kim naprawdę byli twórcy tajemniczej konstrukcji na równinie Salisbury w Anglii. Wiemy, że osoby pochowane w latach 2300-2500 p.n.e. były dość zamożne i najprawdopodobniej pochodziły z Walii.
Wykonano badania szkliwa zębów dorosłych członków pochowanej rodziny. Szkliwo formuje się przez lata i tak jak odciski palców jest unikatowe. Jego skład zależy od wody znajdującej się na danym obszarze. Analiza proporcji izotopów pierwiastków pozwala zatem dość dokładnie określić, gdzie dorastała dana osoba. Badania wykazały, że "łucznicy z Boscombe"- jak nazwano budowniczych megalitu ze względu na znalezione w ich grobach strzały - musieli dorastać w południowo-zachodniej Walii.

"Król" z Amesbury
Uczeni zbadali również zęby "króla Stonehenge", mężczyzny pochowanego w Amesbury, około 5 km od Stonehenge. Jego wyjątkowo bogaty grób, który zawierał ponad sto przedmiotów, ceramikę, miedziane narzędzia i złote ozdoby do włosów, pochodzi z tego samego okresu co pochówek łuczników z Boscombe. Analiza izotopowa wykazała, że przybył ze Szwajcarii. Miedziane narzędzia zostały wytworzone z surowca wydobytego w Hiszpanii i Francji.
Archeolodzy uważają, że mężczyzna był rzemieślnikiem biegłym w produkcji metalu i odegrał ważną rolę przy konstrukcji kręgu. W grobie znaleziono też szkielet młodzieńca w wieku 20-25 lat, który prawdopodobnie był synem króla. Badania szkliwa jego zębów wykazały, że dorastał w okolicy Stonehenge.

Kamieniołomy Preseli Hills
Badania geologiczne materiału skalnego, z którego wzniesiono najwcześniejsze partie megalitu, wykazały, że słynne "błękitne" kamienie pochodzą z kamieniołomów Preseli Hills w południowo-zachodniej Walii, a zatem z tego samego regionu co budowniczowie megalitu. Nadal nie wiadomo jednak, dlaczego ważące do 5 ton bloki transportowano z rejonu odległego aż o 380 km. Najstarszy z badanych łuczników w wieku 35-45 lat przeszedł skomplikowane złamanie kości nogi i utykał do końca życia. Nie jest zatem wykluczone, że wypadek wydarzył się podczas transportu kamiennych bloków.
Kręgi Stonehenge nie są jedyną tego rodzaju budowlą w regionie. Około 3 km na północny wschód znajdowało się Woodhenge - sześć koncentrycznych kręgów drewnianych słupów powstałych około roku 2300 p.n.e. Inna konstrukcja, zwana Cursus, znajduje się na północ od Stonehenge. Wał ziemny i rów odległe od siebie o 100 m ciągną się prawie trzy kilometry. W XVIII wieku, kiedy odkryto zabytek, badacze uznali go za rodzaj toru wyścigowego. Dziś uważa się, że mogła to być droga procesyjna.

Monument astronomiczny
Nie wiemy, jaką dokładnie funkcję pełniła budowla w Stonehenge. Uczeni podejrzewają jedynie, że jej centrum służyło za obserwatorium astronomiczne. Podczas najdłuższego dnia roku (21 czerwca) promienie wschodzącego słońca padają dokładnie między kamieniami tworzącymi wejście do kręgu. Zabytek, który możemy podziwiać, to tylko połowa oryginalnych kamiennych kręgów. Wiele kamieni przez stulecia wywieziono i użyto do budowy oraz napraw okolicznych farm i dróg. Do zniszczeń przyczynili się również turyści. Jeszcze na początku XX wieku kowal w Amesbury wypożyczał zwiedzającym młotki, aby mogli odłupać kawałek zabytku na pamiątkę. Dopiero w 1918 r. teren Stonehenge, niegdyś prywatna własność sir Cecila Chubba, został podarowany rządowi Wielkiej Brytanii. W 1986 r. kręgi zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego.
Nowy projekt UNESCO ma przywrócić Stonehenge dawną świetność. Część okolicznych dróg zostanie zlikwidowana, pozostałe będą poprowadzone tunelami. W Countess East, 3 km od Stonehenge, powstanie centrum turystyczne. Zaprojektowany przez architekta Dentona Corkera Marshalla niski, rozłożysty budynek z dachem porośniętym trawą wtopi się w otoczenie. Ekologiczne kolejki będą wozić turystów w miejsce odległe o kilometr od kręgu. Stamtąd trzeba będzie już iść pieszo, aby lepiej docenić monumentalną budowlę w centrum trawiastej równiny.

Autor: Marta Landau

Wprost Numer: 28/2004 (1128)

Sanatorium epoki kamienia

Nie obserwatorium, nie świątynia, a raczej uzdrowisko, szpital – tak zdaniem brytyjskich archeologów zaczęła się historia najsłynniejszej budowli megalitycznej świata - Stonehenge. Dziś dobiegają końca pierwsze od 40 lat wykopaliska w tym miejscu.

Prowadzą je prof. Timothy Darvill z Bournemouth University oraz prof. Geoff Wainwright. Ich zdaniem dotąd niedostatecznie dokładnie zbadano proces powstawania Stonehenge. Z tego powodu wśród naukowców wciąż nie ma pełnej zgody, kiedy i jak zbudowano ten obiekt. Nie wiadomo też, kto mógł to zrobić. Co do tego, czemu niezwykła budowla służyła, hipotez jest zaś aż za dużo.

Lourdes neolitu

Naukowcy prowadzący wykopaliska w Stonehenge dotarli do oryginalnych miejsc ułożenia tzw. błękitnych kamieni tworzących niegdyś wewnętrzną część konstrukcji. Prof. Darvill już wcześniej uznał, że to właśnie te kamienie są kluczem do rozwiązania liczącej 4,5 tys. lat zagadki. – Wszystko idzie doskonale, dokopaliśmy się do kluczowych elementów – opisuje prace prof. Wainwright sieci BBC.

Skały te pochodzą z walijskich Preseli Hills oddalonych o ok. 250 kilometrów od Stonehenge. Przypuszczalnie w pobliże miejsca budowy przyniósł je lodowiec. Jednak prof. Darvill uważa, że to właśnie budowniczowie Stonehenge celowo przynieśli je na to miejsce (ok. 2,5 tys. lat p.n.e.). Niebieskie kamienie – wedle lokalnych wierzeń – mają bowiem moc uzdrawiającą. Jak podkreśla archeolog, to one stanowiły najważniejszy punkt Stonehenge, a nie znacznie potężniejsze bloki sarsenu (twardego piaskowca), które pojawiły się później.

– Stonehenge było prehistorycznym Lourdes – twierdzi prof. Wainwright w rozmowie z BBC, która sponsoruje prace archeologiczne. – Ludzie przychodzili tu, żeby się leczyć.

Teorię tę mają potwierdzać wcześniejsze znaleziska – szczątków ludzi z widocznymi śladami chorób lub urazów. – Występuje tu zdumiewające i nienaturalne nagromadzenie urazów kości – zapewnia prof. Darvill. Kiedy w 2006 roku pierwszy raz zaprezentował swoją oryginalną koncepcję uzdrowiska, spotkał się z umiarkowanym wsparciem innych naukowców.

– Prowadzone właśnie wykopaliska pozwolą poznać tę najważniejszą datę w skomplikowanej chronologii monumentu, a co za tym idzie – powiązać go z wydarzeniami w innych częściach regionu – powiedział dr Simon Thurley z English Heritage (sprawującego opiekę nad Stonehenge).

W toku najnowszych wykopalisk znaleziono również kamienne młotki, fragmenty ceramiki kultury pucharów dzwonowatych (już wcześniej łączonej z przywiezieniem na miejsce błękitnych kamieni) oraz ceramikę z okresu rzymskiego.

Astronomiai archeologia

Stonehenge powstawało etapami na miejscu, w którym już 3100 lat p.n.e. grzebano zmarłych. Budowla powstała 2950 lat p.n.e. Po pół wieku została rozbudowana, ta faza trwała pół tysiąclecia, do 2400 p.n.e. Największa rozbudowa nastąpiła w latach od 2200 do 1900 p.n.e. Obiekt przestał funkcjonować około 1500 lat p.n.e.

Przez dziesięciolecia intuicyjnie przypisywano tej budowli jakiś związek z prehistorycznymi wierzeniami. Potwierdziły to badania archeologiczne: w wielu ziemnych jamach w obrębie kamiennego kręgu znaleziono spalone kości ludzkie, przy czym jamy te nie miały charakteru grobów, kości sugerują jakieś obrzędy kultowe. Podobne otwarte „sanktuaria”, choć mniejszych rozmiarów, odkopano niedaleko Oksfordu i Linlithgow w Anglii.

Ale najważniejszą interpretację podał amerykański astronom Gerald S. Hawkins. Zaobserwował, że w momencie przesilenia letniego (22 czerwca), o wschodzie tarcza słoneczna znajduje się na przedłużeniu osi budowli. Sprawdził, czy nie było to obserwatorium astronomiczne. Użył do tego komputera. Zbadał korelacje między kierunkami zawartymi w budowli (kamienie, kopce, bramy) a punktami wschodu i zachodu głównych ciał niebieskich w okresie 2000 – 1500 lat p.n.e., czyli wtedy, gdy Stonehenge funkcjonowało.

Okazało się, że nie było powiązań z planetami i jaśniejszymi gwiazdami. Komputer wskazał natomiast powiązania ze Słońcem i Księżycem. Wobec tego zaprogramowano maszynę tak, aby zbadać położenie Słońca i Księżyca wstecz do roku 1500 p.n.e. W ten sposób można było skontrolować wszystkie azymutowe kierunki w Stonehenge. Werdykt komputera był jednoznaczny: obiekt ten jest solarno-lunarny. G. S. Hawkins, podsumowując swoje badania, stwierdził, że Stonehenge było obserwatorium astronomicznym, kalendarzem do określania pór roku, umożliwiało przewidywanie zaćmień Słońca i Księżyca.

Jednak, jak zauważył polski naukowiec prof. Zygmunt Krzak, obserwacje takie musiały być dokonane wcześniej, zanim powstał ten obiekt. Uwzględniono je w samej budowli, były potrzebne do jej wzniesienia.

Wszystko to wskazuje, że Stonehenge było wynikiem obserwacji. Rozmieszczenie poszczególnych kamieni, usytuowanie osi wymagało dokonania obserwacji astronomicznych. Jednak były to raczej pomiary i obliczenia podobne do pomiarów i obliczeń nawigatorów na oceanach: nie posuwają wiedzy naprzód, ale z niej korzystają. Wobec tego byłoby Stonehenge świątynią, kultowym okręgiem dla zgromadzeń i ceremonii ku czci Słońca i Księżyca.

Krzysztof Kowalski, Piotr Kościelniak 11-04-2008 Rzeczypospolita

Cmentarzysko w świątyni z epoki kamienia

Stonehenge - najsłynniejsza budowla megalityczna świata ujawniła kolejną tajemnicę. Najnowsze wykopaliska dostarczyły dowodów na to, że była nie tylko obserwatorium, świątynią i szpitalem, ale także cmentarzem użytkowanym przez pół tysiąclecia

Początki Stonehenge owiane są tajemnicą: powstało ono w miejscu, w którym 3100 lat p. n. e. grzebano zmarłych. Ale te prastare pochówki nie miały bezpośredniego związku ze słynną budowlą.

Dopiero ostatnie wykopaliska (sponsorowane przez BBC), pierwsze od 40 lat, ujawniły, że ten wielofunkcyjny obiekt ze schyłku epoki kamienia służył również jako cmentarzysko, i to przez kilkaset lat.

Kość węgielna

W trakcie badań, które prowadzili profesorowie Timothy Darvill i Geoff Wright z Bournemouth University, okazało się, że w obrębie słynnego kręgu pochowano 240 ludzi. Pierwszą osobą, która tam spoczęła, był męźczyzna. Jego pogrzeb mógł mieć miejsce najwcześniej 2930 lat p. n. e., najpóźniej 2870 lat p. n. e. Ostatnią pochowaną osobą była kobieta, zmarła najpóźniej 2340 lat p. n. e. Takie są wyniki określania wieku grobów metodą węgla radioaktywnego C14.

Nie są to jedyne kości ludzkie, jakie spoczęły w Stonehenge. W obrębie kamiennego kręgu archeolodzy już kilkadziesiąt lat temu znaleźli przepalone kości ludzkie w jamach, w których prawdopodobnie tkwiły drewniane słupy. Przy czym jamy te nie miały charakteru grobów, spalone kości zostały do nich wsypane. Na takiej podstawie badacze sądzą, że jest to pozostałość jakichś obrzędów kultowych. Kim byli ludzie chowani przez 500 lat w grobach, a nie w jamach w postaci garstki popiołu – tego nie wiadomo.


W ostatnich dwóch latach pojawiły się nowe teorie dotyczące Stonehenge. Prof. Anthony Johnson z Oxford University uważa, że budowniczowie tego obiektu byli biegli w geometrii. W swoich badaniach posłużył się komputerami i danymi archeologii eksperymentalnej. Doszedł do wniosku, że nim powstał słynny megalit, starożytni mieszkańcy wyspy doskonalili swoje umiejętności, tworząc mniejsze kręgi kamienne, ziemne i drewniane. Ich wiedza uważana była za rodzaj magii, dawała uprzywilejowany status tym, którzy ją opanowali. Według prof. Johnsona największym geometrycznym osiągnięciem w Stonehenge jest tzw. krąg Aubreya o średnicy 87 metrów.

W rzeczywistości jest to wielokąt. Do stworzenia tej figury wystarczyły paliki i sznurek. Najpierw starożytni zakreślili okrąg (o średnicy 87 m), następnie wpisali w niego dwa kwadraty, które utworzyły ośmiokąt. Tam, gdzie dotykał on okręgu, wbili paliki i sznurkami rysowali krzywe. Miejsca, w których przecinały się z okręgiem, stały się 56 wierzchołkami wielokąta. W miejscach tych wykopali jamy (tzw. otwory Aubreya) i być może wbili w nie drewniane słupy. Zdaniem uczonego jest to najbardziej skomplikowana figura, jaką można uzyskać tą prostą metodą.


Kolejną rewelację na temat Stonehenge ogłosił prof. Timothy Darvill z Uniwersytetu w Bournemouth. Jego zdaniem do Stonehenge przybywali pielgrzymi, ludzie chorzy, którzy wierzyli, że krąg jest siedzibą uzdrawiającego bóstwa. "Rz" informowała o tej koncepcji. Przemawiają za nią fakty: w pobliskich grobach spoczywają ludzie z widocznymi uszkodzeniami kości (schorzenia organów wewnętrznych nie są uchwytne w materiale archeologicznym).

Za koncepcją "szpitalną" przemawia to, że część głazów, z których zbudowane jest Stonehenge, pochodzi z okolic Preseli w Walii, 250 km od Stonehenge. Preseli słynęło ze świętych strumieni, którym przypisywano właściwości lecznicze. Jeszcze w XVIII wieku ludzie odłamywali kawałki kamieni z Preseli, aby mieć z nich talizmany. Ostatni (sprzed kilku tygodni) akt wandalizmu w Stonehenge ma związek z wiarą w ozdrowieńczą moc kamieni: dwaj niezidentyfikowani osobnicy usiłowali odłupać młotkami okruch z menhira (pojedynczego pionowego kamienia).

Koncepcja "szpitalna" jest bardzo prawdopodobna. – Stonehenge było prehistorycznym Lourdes – twierdzi prof. Wainwright. W minionych stuleciach i tysiącleciach na całym świecie ludzie wierzyli w uzdrawiającą moc niektórych miejsc.


Ostatnie lata przyniosły postęp w wiedzy o najsłynniejszym megalicie świata. Brytyjscy archeolodzy odkryli dziewięć domostw sprzed 4500 lat. Otaczały je drewniane ogrodzenia. Mieszkali w nich ludzie, którzy wznosili słynną budowlę.

Domy były drewniane, zamiast podłogi miały klepiska, pośrodku zachowały się ślady palenisk. W obrębie domostw przetrwały ułamki glinianych naczyń i kamienne narzędzia. Prawdopodobnie domostw było dużo więcej, ale ich ślady nie zachowały się, ponieważ domy były ledwie sklecone.

Jak bez użycia dźwigu ustawiano wielotonowe głazy w Stonehenge

Wspaniała budowla megalityczna w Stonehenge w południowej Anglii, 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire, od 1986 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obiekt powstał pod koniec epoki kamienia, przestał funkcjonować na początku epoki brązu, około 1500 lat p.n.e. Na pewno związany był z kultem Słońca i Księżyca. Słońce symbolizowało pierwiastek męski, Księżyc – kobiecy.

Zewnętrzny krąg ma średnicę 100, a wewnętrzny 30 metrów. W mniejszym kręgu, na planie podkowy ustawionych jest pięć trylitów (dwa głazy nakryte trzecim) o wysokości 9 m. Wewnętrzny krąg tworzy 30 bloków o wysokości 4,2 m. Bloki łączone są czopami.

Krzysztof Kowalski 03-06-2008 Rzeczpospolita

Stonehenge: miejsce magiczne

W roku 1915, 21 września w firmie obrotu nieruchomościami w Salisbury pojawiła się informacja o aukcji: "Oferta numer 15. Stonehenge oraz 30 akrów przyległych".

Przechodzący akurat Cecil Chubb zainteresował się ogłoszeniem. Ostatni właściciele, rodzina Antrobus z Cheshire pozbywała się majątku po tym jak ich jedyny syn zginął we Francji w Pierwszej Wojnie Światowej.

Cecil Chubb, tknięty przeczuciem, kupił Stonehenge za... 6,600 funtów. Dzięki temu przypadkowemu zainteresowaniu, możemy dziś podziwiać ten niezwykły monument, gdyż właściciel pozostawił go w pierwotnym stanie i w kilka lat po zakupie przekazał narodowi.

Niezwykłośc tego miejsca polega nie tylko na imponującej strukturze kamiennych kręgów lecz także tajemnicy ich otaczającej. Ogromny wysiłek jaki włożono w konstrukcję, której przyczynę i potrzebę możemy tylko próbować odgadnąć, fascynuje i zdumiewa. W roku 2002 opinia publiczna umieściła Stonehenge wśród siedmiu cudów Wielkiej Brytanii, wraz z murem Hadriana, katedrą w York i Big Benem. Jest on także na liście skarbów kultury światowej UNESCO.

Siła przyciągania

Stonehenge znajduje się około 13 kilometrów na północ od Salisbury. Od Londynu to około 2 godziny jazdy samochodem. Nie sposób nie zauważyć ogromnych, prosto ustawionych kamieni z otaczających je dróg.

Budowa Stonehenge rozwinęła się w latach 2400-2200 p.n.e. Pierwsze i mniejsze „niebieskie” głazy, w wewnętrznym kręgu, ustawiono jeszcze w roku 3000 pne. Pewne jest, że od początku Stonehenge służyło jako cmentarzysko. Znalezione, spalone wcześniej szczątki ludzkie wskazują na rok 3100 jako pierwotne początki tego miejsca. Wiele z nich jest zdeformowanych, co sugeruje, że już wcześniej byli to ludzie chorzy i ułomni. Stąd teoria, że Stonehenge było miejscem pielgrzymek leczniczych. Takie pradawne Lourdes, miejsce cudów i uzdrowień. Do dziś wiele osób przybywa tam właśnie by uspokoić się wewnętrznie i nabrać energii. To jakby „katedra” dla religii New Age, Druidów i innych współczesnych „pogan”. W dniach przesileń: wiosennego i zimowego, Stonehenge jest udostępniane zorganizowanym grupom wyznawców dla odbycia oczyszczających rytuałów.

Kiedy otworzono ten teren szerokiej publiczności, każdy mógł swobodnie spacerować, dotykać a nawet wspinać się na kamienie. Tak było do roku 1977: wtedy otoczono kręgi linami i teraz możemy je podziwiać jedynie z dystansu. Można jednak zarezerwować specjalne wizyty w ciągu całego roku, aby kamieni dotknąć. Być może pradawność Stonehenge skłania nas do przypisywania temu miejscu magii i energii, sił cudotwórczych. Jeśli jednak były jakieś przypadki cudownych ozdrowień, nie są one udokumentowane.

Stonehenge budowano w kilku etapach. Najpierw ustawiono mniejszy krąg, a w kilkaset lat póżniej zbudowano kolosalny okrąg z największych kamieni. Przypuszcza się, że pracą przy wznoszeniu głazów zajmowało się około 600 osób. Ogromne kamienie były ciągane, często wiele kilometrów, na drewnianych rolkach oraz saniami (klimat był znacznie chlodniejszy). Na początku wydawało się, że głazy pochodziły z Walii, miejsca oddalonego aż o 250 km. Obecnie zaś przypuszcza się, że znaleziono je znacznie bliżej i były one pozostałościami po odsuwającym się lodowcu, lub też, że wydobyto je z kamieniołomów odległych o 40 km. Nie umniejsza to jednak ogromnego wysiłku jakiego musieli dokonywać budowniczy. Największe kamienie ważą bowiem około 25 ton! Dodatkowo też, przy pomocy prymitywnych narzędzi, trzeba było je ociosać i ustawić na fundamentach w uprzednio wykopanych dołach, a niektóre wznieść i położyć na innych. Przypuszcza się, że do tego celu użyto długich drągów jako podnośników i po częściowym uniesieniu kamienie same wsuwały się w miejsce ustawienia. Zagadka zaś uniesienia i ułożenia ich na innych pozostaje nierozwiązana. Głazy pochodzą aż z 20 różnych rodzajów skał i tworzą krąg o długości 33 metrów.

Świat żywych i umarłych

Północno wschodnie wejście do kamiennych kręgów Stonehenge znajduje się dokładnie w miejscu, gdzie w linii prostej, możemy obserwować wschód słońca w najdłuższym dniu w roku, i zachód w najkrótszym. Kamienie są ustawione więc nieprzypadkowo. W pobliżu przepływa też rzeka Avon. Na jej brzegu odkryto niedawno pozostałości po innych, drewnianych kręgach. Były one ustawione dokładnie naprzeciwko Stonehenge. Układ kamieni był lustrzanym odbiciem drewnianych pali po drugiej stronie rzeki. Znaleziono też ślady po ogromnych ogniskach wzdłuż trasy od Stonehenge do drewnianego kręgu. Sugeruje to, że oba miejsca były połączone i prawdopodobnie, w najkrótszy i najdłuższy dzień w roku, odbywały się procesje. Pod drewnianymi kręgami nie znaleziono śladów po pogrzebach, natomiast Stonehenge było pierwotnie wielkim cmentarzyskiem. Znaczyłoby to, że kamienne kręgi reprezentowały „świat zmarłych”, drewniane zaś „świat żywych”. Przepływająca pomiędzy nimi rzeka Avon była symbolem podróży i przejścia z jednego świata do drugiego. Możemy więc sobie wyobrazić rozświetlone ogromnymi ogniskami procesje ludzi sprzed tysięcy lat, przeprawiających się przez rzekę by w jednym miejscu obejrzeć wschód słońca, w drugim zaś, jego zachód. Ta niezwykła wędrówka między dwoma światami, dokonana za życia, musiała być niesamowitym przeżyciem.

Przyjęło się też uważać, że Stonehenge w pradawnych czasach było jeszcze wspanialsze, bo kompletne. Tej teorii nie da się jednak udowodnić, tym bardziej, że przeprowadzone wykopaliska nie odkryły żadnych dodatkowych fundamentów w miejscach gdzie sądzimy,że powinny być jeszcze kamienie. Pewne jest jednak, że przeżywało okresy rozwoju. Gdy sprzyjała ekonomia, wstawiano dodatkowe głazy, okopywano całe miejsce i umacniano je. Nestety nie dowiemy się nigdy dlaczego w pewnym momencie prawie zupełnie o nim zapomniano. Prawdopodobnie kult słońca stracił na znaczeniu w porównaniu z innymi religiami, i kiedyś to tak popularne i święte miejsce stało się po prostu kręgiem imponujących głazów. Nikt nie odprawiał obrzędów i procesji, nikt nie przypisywał im tajemnych mocy ani obecności bóstw. Bez wiary były jedynie pamiątką po dawnych czasach, innej epoce.

Jedna z legend otaczających Stonehenge głosi, że głazy zostały przyniesione przez olbrzymów aż z Afryki...Ustawiono je zaś w Irlandii. Dopiero czarownik Merlin, który poznał ich leczniczą moc magicznymi zaklęciami sprowadził je do Anglii. Nie wyobrażano sobie bowiem, że można było ludzkimi rękami stworzyć taki pomnik. Należał on bowiem do czasów, w których światem rządziła magia i olbrzymi. Coś z tego przekonania zostało nam do dziś. Dlatego odwiedzając Stonehenge mówimy, że jest to miejsce magiczne. Ogromne głazy nabrały dzięki naszemy podejściu nowej mocy i przyciągają codziennie setki osób...

Dziennik Polski (Londyn), Anna Sanders, 11.03.2009

Stonehenge na wyciągnięcie ręki

Głazy Stonehenge nadal są na wyciągnięcie ręki. Wystarczy wykupić wycieczkę za 14 funtów.

Wędrowaliśmy między głazami, wodząc dłońmi po ich chropowatej, pokrytej porostami powierzchni i gapiliśmy się na megality, do których to miejsce należy już od 4000 lat.

Dla pokolenia mojego taty wędrówka między głazami była czymś oczywistym. Trzydzieści lat później władze zdecydowały się ogrodzić Stonehenge - co prawda tylko nisko zawieszonymi linami - by powstrzymać turystów przed niszczeniem obiektu.
Odwiedzane, deptane i dotykane przez 850 tysięcy turystów rocznie Stonehenge musiało zapłacić swoją cenę, chociaż nie aż tak wysoką jak wtedy, gdy w XIX wieku dawano gościom dłuta, by wzięli sobie coś na pamiątkę.

Polowanie na pamiątki jest nadal zabronione, a wiele osób myśli, że nie wolno nawet dotykać głazów. Ale jeśli dopłacimy 7,30 funtów do biletu za wstęp na teren Stonehenge, to wraz z 25 innymi turystami zostaniemy dopuszczeni do wewnętrznego kręgu, gdy teren będzie zamknięty dla odwiedzających. Wtedy często można spotkać grupy medytujących lub uprawiających jogę.
Najbardziej zjawiskowy jest zewnętrzny krąg składający się z 40-tonowych piaskowców z Wiltshire, przykrytych głazami z Walii.

W jaki sposób udało się przetransportować te pięciotonowe, walijskie skały z oddalonych o prawie 250 kilometrów wzgórz Preseli? To tylko jedna z wielu zagadek dotyczących Stonehenge. Nieszczęsnej próbie rekonstrukcji transportu głazów nie udało się rzucić światła na tę tajemnicę – głazy zamiast dryfować do Anglii osiadły na dnie morza niedaleko Tenby. Na powierzchnię wydobyto je przy pomocy technologii XX wieku.
Urokiem Stonehenge jest niekompletność zewnętrznego kręgu. Fragmenty tych głazów można odnaleźć w ogrodach i na polach w niemal całym kraju. Ten monument nie byłby aż tak intrygujący, gdyby był zbyt symetryczny.

Także z bliska dostrzegamy różne ciekawe rzeczy. Skały pokryte są niezliczonymi wydrapanymi i namalowanymi napisami.
Znajdziemy tu starożytny symbol sztyletu, podpis pana Hale'a, który koniecznie chciał zaznaczyć, że tu był, układające się w niedokończony napis litery L, I, V, E na kolejnych głazach, wyryte najpewniej przez spłoszonego szalikowca Liverpoolu – to tylko niektóre przykłady z wiekowych głazów. Wszystko to nie dla oczu turystów stojących przed liną.

Lina odgradza także coś jeszcze innego: magię. Pomijając druidów i wszelkie teorie, te skały mają charyzmę – ich rozmiar, ich urzekająca historia ich długowieczność są zdumiewające. Nawet w wietrzny i mokry dzień, w Wiltshire, nie sposób nie czuć się wśród nich jak ktoś wyjątkowy.
Warto wiedzieć:

- Wstęp na teren Stonehenge kosztuje 13,70 funtów dla dorosłych, 6,90 funtów dla dzieci w wieku 5-15 lat, dzieci poniżej 5. roku życia wchodzą bezpłatnie. W cenie biletu standardowy wstęp w zwyczajowych godzinach otwarcia.

- Wstęp można wykupić już na godzinę przed otwarciem, Stonehenge jest otwarte w każdy dzień, z wyjątkiem wtorkowego i środowego ranka.

- Godziny otwarcie różnią się w zależności od miesiąca – szczegółowy rozkład na

- Istnieje możliwość zamówienia przewodnika wydanego przez English Heritage za 4,99 funta, w którym znajdziemy historię miejsca oraz teorie na jego temat.

Stonehenge up close

Thought the days of touching the stones were over? Anyone can - all you have to do is book early and pay £14, says Ginny McGrath
There was no red carpet, no tour guide, not even a leaflet. Just 12 of us and a chatty security guard on a blustery Monday morning in Wiltshire.

We wove between the stones, ran our fingers over the coarse lichen-covered blocks and stared skywards at the megaliths that have occupied this field for 4,000 years.

Wandering among the stones might be something my Dad’s generation took for granted, but 30 years ago English Heritage put Stonehenge behind ropes, albeit very low ones, to stop visitors from damaging the site.

The trampling and caressing by some 850,000 visitors a year took its toll, albeit less drastically than the 19th century practice of handing out chisels to visitors who wanted to take a piece of the monument home with them.
Souvenir-hunters are still banned, but few people realise that touching the stones isn’t. If you pay an extra £7.30 on top of the normal ticket price for Stone Circle Access, you’ll join no more than 25 others in the inner circle when the site is closed to the public. Yoga and meditation groups are frequent visitors at this time, but even ruthless pragmatists will find themselves captivated.

The most spectacular stones up close, as from a distance, are the outer ring of 40-tonne sarsens from Wiltshire, topped with bluestone lintels from Wales.

How these five-tonne Welsh rocks travelled the 150 miles from the Preseli Hills is just one of the riddles surrounding Stonehenge. An ill-fated re-enactment failed to shed light on the mystery – the bluestone they’d hoped to float to England plunged to the bottom of the seabed a few miles off Tenby, requiring some decidedly 20th century technology to get it back to the surface.

That the outer circle is not complete - the neighbouring stones having long vanished to lie in gardens and fields around the country - is part of the charm of Stonehenge. Too symmetrical and this monument would be far less intriguing.

Up close there’s something intriguing – the stones are scored with countless etchings and graffiti. An ancient dagger symbol, a Mr Hale wishing to leave his mark and an L, I, V and E, on consecutive stones, suspected to be the interrupted scribblings of a Liverpool Football Club fan, are just some of the carvings that span 200 centuries, all but invisible to the visitor behind the rope.

There’s something else too that doesn’t reach the ropes – the magic. Druids and ley lines aside, these rocks have charisma – their size, alluring history and longevity are astonishing. Even on a windy day in a wet Wiltshire field, you can’t fail to feel like a VIP in their presence.

Need to know

Stone Circle Access costs £13.70 for adults and £6.90 for children aged 5-15 and is free for children under 5. It includes standard site access during normal opening hours.

There are discounts for English Heritage and National Trust members.

Access is for one hour before or after the site opens and is available every day except Tuesday and Wednesday mornings.

The opening and closing times vary by month – there are full details on

An English Heritage guidebook can be ordered in advance for £4.99 and includes theories of the site’s construction and history.

If you want an extended break based around Stonehenge, which includes a tour inside the circle with an expert, Andante Travels offers the Bare Bones Wessex break from £325 per person, staying two nights in Sarum College with one lunch and dinner and an introductory lecture. Read Times Online Travel Editor, Steve Keenan's review of the Andante trip here.

Ginny McGrath From Times Online, March 27, 2009

Stonehenge ujawnia swe sekrety

Brytyjscy badacze znów pochylają się nad zagadkami kamiennego kręgu. Być może tym razem uda się ostatecznie ustalić, czemu służyła budowla.

W tym tygodniu rozpoczęto pierwsze od ponad pół wieku poważne prace wykopaliskowe w wewnętrznym kręgu Stonehenge. Mają odpowiedzieć na pytanie kiedy i dlaczego powstała zagadkowa kamienna budowla.

Pomiędzy gigantycznym granitowym głazem a mniejszym, sięgającym do kolan błękitnym kamieniem z Pembrokeshire wytyczono mały skrawek ziemi. Archeolodzy wierzą, że jego zawartość może dostarczyć pewnych odpowiedzi.

Dla prehistorycznych plemion południowej Brytanii, zamieszkujących równinę Salisbury, Stonehenge mogło być miejscem uzdrowień, kultu albo obserwatorium astronomicznym. Jednak dla współczesnych naukowców, to jeszcze ważniejsza lokalizacja. Profesorowie Geoffrey Wainwright i Tim Darvill, którzy kierują aktualnymi, dwutygodniowymi wykopaliskami, przez sześć lat trudzili się w kamieniołomach Preseli Hills w zachodniej Walii zanim dostali zgodę na rozpoczęcie prac w świętym miejscu starożytnych Brytyjczyków.

Próbowali wyjaśnić pochodzenie błękitnego diabazu, który transportowano przez ponad 150 mil, by zbudować z niego pierwszy, podwójny krąg Stonehenge. Ocenia się, że 82 głazy, ważące do czterech i pół tony każdy, przeniesiono 4 550 lat temu.

Miejsce to zostało opuszczone przez starożytnych tysiąc lat później, ale do tego czasu głazy przeniesiono i ułożono w inny sposób przynajmniej raz oraz dodano większe, bo prawie pięciometrowe granitowe bloki, które dziś dominują w kręgu. Niektóre elementy usunięto z nieznanych przyczyn, mogły też zostać celowo zniszczone. Jeszcze w XX wieku można było przecież wypożyczyć młotek, by odłupać sobie kawałek głazu na pamiątkę.

Wykopaliska mają odpowiedzieć na pytania dotyczące najodleglejszych początków Stonehenge. – Do czasu ustawienia błękitnych kamieni z Pembrokeshire, Stonehenge było tylko jednym z tysiąca podobnych miejsc, którymi usiany był cały kraj od Orkadów po Kornwalię – mówi profesor Wainwright będący przewodniczącym naukowego towarzystwa historycznego Society of Antiquaries (Towarzystwo Antykwariuszy). – Ale błękitne kamienie go wyróżniają. Udało nam się zidentyfikować wzgórze w południowo-zachodniej Walii, z którego pochodzą. Znaleźliśmy tam głazy, które przełamały się na pół w czasie transportu w dół zbocza. Wciąż leżą tam, gdzie porzucili je nasi przodkowie. W kamieniołomach Preseli Hills nie udało nam się jednak ustalić, kiedy dokładnie zostały ustawione.

Naukowcy zamierzają więc wykopać dziurę w ziemi o wymiarach 3,5 na 2,5 metra i głęboką na metr. Mają nadzieje znaleźć tam wgniecenia, które wskażą, gdzie głazy stały pierwotnie. Na dnie wgnieceń chcą znaleźć materiał organiczny, który pozwoli ustalić dokładną datę wzniesienia kręgu.

Będą również szukać kamiennych odłupków, by stwierdzić, czy głazy były obrabiane czy też padały ofiarą celowej destrukcji. Ostatnie wykopaliska wewnątrz kręgu zorganizowano w 1964 roku. Dlatego dziś doktor Darvill, profesor archeologii na Uniwersytecie Bournemouth stwierdza: – To niezwykle ekscytująca chwila.

Teorie dotyczące przyczyn powstania Stonehenge:

- Świątynia druidów; możliwe, ale druidzi wciąż istnieli jeszcze w czasie rzymskiego podboju Brytanii, a więc na długo potem, kiedy krąg przestał być wykorzystywany.

- Obserwatorium astronomiczne; tej teorii jeszcze nie udowodniono, ale – podobnie jak wiele prehistorycznych budowli – ustawienie głazów w Stonehenge jest dostosowane do kąta padania promieni wschodzącego słońca w dniu letniego przesilenia.

- Miejsce uzdrawiania; teoria poparta odnalezieniem w położonym nieopodal wykopalisku szkieletów noszących znamiona chronicznych chorób.


The small patch of Stonehenge earth that may reveal big secrets

Work to answer Stonehenge’s big questions — when the ring of stones was created, and why — began in earnest yesterday with the first excavation within the site’s inner circle for nearly half a century.

Archaeologists believe that a small patch of grass between a giant standing sarsen stone and a smaller knee-high bluestone, marked out yesterday with orange twine, may provide clues.

To the prehistoric tribes of southern Britain the site on Salisbury Plain may have been a place of healing, a temple and an astronomical observatory. To modern archaeologists, Stonehenge is far more important than that. Professors Geoffrey Wainwright and Tim Darvill, who are leading the two-week dig, spent six years toiling in the stone quarries of the Preseli Hills in West Wales to earn the right to excavate in hallowed ground.

They were investigating the origins of the bluestones that were dragged more than 150 miles to form Stonehenge’s first circle, a double ring. An estimated 82 bluestones each weighing up to four tonnes were brought about 4,550 years ago.

By the time the site was abandoned more than a millennium later the bluestones had been uprooted and rearranged at least once and been overshadowed by the 5m-tall sarsens that still dominate the site. Some were removed for purposes unknown or may have been deliberately destroyed. Even in the 20th century it was possible to rent a hammer to chip a souvenir off the stones.

The excavation will delve back into Stonehenge’s earliest origins. Professor Wainwright, president of the Society of Antiquaries, said: “Until the arrival of the bluestones, Stonehenge was just one of thousands of similar sites the length and breadth of the country, from the Orkneys to Cornwall. Bringing the bluestones here set it apart. We have identified the hillside they came from in southwest Wales. We have even found bluestones that broke in two as they were being brought down the mountain still lying exactly where they were abandoned.

“But what we’ve been unable to do in the Preselis is establish exactly when they were erected.”

The hole they intend to dig will measure just 3.5 by 2.5m and will be less than 1m deep. The archaeologists will be looking for socket holes that would reveal where the bluestones stood originally. At the bottom of the holes they hope to find organic material that will give a precise date for when they were erected.

They will also be looking for stone chips known to archaeologists as the “Stonehenge layer”, which should reveal whether they were the result of stones being worked by masons or of deliberate destruction. The last dig within the circle took place in 1964. Dr Darvill, Professor of Archaeology at Bournemouth University, said: “It is an incredibly exciting moment.”

Why? The theories

— A druid temple: possible, but the druids were around at the time of the Roman conquest, long after Stonehenge had fallen into disuse

— An astronomical observatory: yet to be proven, but like many prehistoric monuments Stonehenge is aligned to the rising sun in midsummer

— A place of healing: supported by the excavation nearby of skeletons showing signs of chronic disease

Simon de Bruxelles From The Times April 1, 2008

wstecz dalej

do góry

Stonehenge - moja strona © 2000-2011 Krzysztof Kułacki


Gdzie i jak



Galeria 1




Najnowsza historia Stonehenge